Dava Şartı Arabuluculukta Süre Sınırı ve Ücret İlişkisi
Hukuk uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması, kanun koyucu tarafından belirli dava türleri için bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Sürecin hızlı, barışçıl ve ekonomik şekilde sonuçlanmasını amaçlayan bu kurumda, tarafların bir araya gelerek müzakere yürüttüğü oturumların süresi finansal yükümlülükleri doğrudan etkiler. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca, dava şartı arabuluculuk görüşmelerinde ilk 2 saatlik süre kritik bir eşiktir. Görüşmelerin bu süreyi aşması durumunda, ortaya çıkan ek saatlerin mali yükünün kimin üzerinde kalacağı, uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
Görüşmelerin verimli geçmesi ve tarafların hak kaybına uğramaması adına yasal süre sınırlarının takibi önem taşır. Sürecin sonunda düzenlenecek olan anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanırsa icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğindedir; aksi halde icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Bu hukuki belgenin hazırlanması aşamasında profesyonel destek almak, ileride yaşanabilecek usul hatalarını engeller. Bu doğrultuda, uzman desteğiyle yapay zeka ile dilekçe ve sözleşme yazma teknolojilerinden faydalanarak süreç sonundaki anlaşma metnini hatasız kurgulayabilirsiniz.
İlk 2 Saatin Ödeme Esasları ve Devlet Bütçesi
Dava şartı arabuluculuk görüşmelerinde, tarafların anlaşamaması durumunda ilk 2 saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu düzenleme, hak arama hürriyetinin kısıtlanmamasını ve tarafların başlangıçta maddi bir kaygı gütmeden masaya oturabilmelerini sağlar. Ancak bu durum, devletin ücreti tamamen üstlendiği anlamına gelmez. İlerleyen aşamada dava açıldığında, bütçeden ödenen bu ilk 2 saatlik tutar yargılama gideri olarak kabul edilir ve davayı kaybeden taraftan tahsil edilir.
Anlaşmazlıkla sonuçlanan süreçlerde, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek ilk 2 saatlik hazır toplam tutarlar uyuşmazlık türlerine göre kesin olarak belirlenmiştir. 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025 / 33119) uyarınca iki taraflı uyuşmazlıklarda bütçeden karşılanan 2 saatlik limitler şu şekildedir:
- Aile uyuşmazlıklarında: 2 taraf dahil toplam 4.000 TL
- Ticari uyuşmazlıklarda: 2 taraf dahil toplam 6.000 TL
- İşçi–işveren uyuşmazlıklarında: 2 taraf dahil toplam 4.520 TL
- Tüketici uyuşmazlıklarında: 2 taraf dahil toplam 4.000 TL
- Kira, komşu hukuku, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında: 2 taraf dahil toplam 4.680 TL
- Diğer uyuşmazlık türlerinde: 2 taraf dahil toplam 4.000 TL
Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreciyle ilgili önemli bir istisnayı belirtmek gerekir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A uyarınca, tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda arabuluculuk bir dava şartı değildir. Bu nedenle hakem heyeti sınırları içinde kalan başvurularda dava şartı arabuluculuk usulü işletilemez.
İlk 2 Saati Aşan Sürelerin Ücret Paylaşımı
Görüşmelerin 2 saatlik yasal sınırı aşması halinde, aşan kısma ilişkin ücret artık Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmaz. Bu aşamadan itibaren arabulucunun harcadığı ek mesai, tarafların doğrudan sorumluluğundadır. Tarifeye göre aşan sürelerin saatlik ücreti taraflarca eşit şekilde paylaşılarak ödenir. Örneğin, tarafların anlaşamadığı ve görüşmelerin toplamda 4 saat sürdüğü bir senaryoda, ilk 2 saatin ücretini devlet bütçesi arabulucuya öderken; geri kalan 2 saatlik aşan sürenin ücretini taraflar yarı yarıya üstlenmek zorundadır.
Aşan sürelerin hesaplanmasında saatlik tarife esas alınır ve her uyuşmazlık türü için taraf başına belirlenen saatlik ücretler farklılık gösterir. 2026 yılı asgari ücret tarifesi kapsamında taraf başına saatlik ücretler şöyledir:
- Aile, Tüketici ve Diğer uyuşmazlıklar: Taraf başına saatlik 1.000 TL (Arabulucunun toplam saatlik ücreti 2.000 TL)
- İşçi–İşveren uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.130 TL (Arabulucunun toplam saatlik ücreti 2.260 TL)
- Kira, Komşu Hukuku, Kat Mülkiyeti ve Ortaklığın Giderilmesi: Taraf başına saatlik 1.170 TL (Arabulucunun toplam saatlik ücreti 2.340 TL)
- Ticari uyuşmazlıklar: Taraf başına saatlik 1.500 TL (Arabulucunun toplam saatlik ücreti 3.000 TL)
Görüşmelerin uzaması ve anlaşmazlıkla sonuçlanması durumunda ortaya çıkacak maliyetleri önceden öngörmek büyük önem taşır. Bu süreçte ödenecek miktarları kesin olarak belirlemek için güncel arabuluculuk ücreti hesaplama aracından yararlanılması tavsiye edilir.
Detaylı ücret dağılımları ve tarafların sorumluluk sınırları hakkında daha fazla bilgi edinmek için arabuluculukta anlaşamama halinde ücreti kim öder başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Anlaşma Durumunda Ücretlendirme Kuralları
Müzakereler sonucunda tarafların el sıkışarak anlaşmaya varması halinde, ücretlendirme mekanizması tamamen değişir. Anlaşma durumunda ücret, uyuşmazlığın konusunun para ile değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine göre belirlenir. Konusu para olan uyuşmazlıklarda, arabulucuya ödenecek ücret nispi oranlar üzerinden hesaplanır. Tek arabulucunun görev yaptığı hallerde nispi ücret oranları şu şekilde kademelendirilir:
- İlk 600.000 TL için %6
- Sonraki 960.000 TL için %5
- Sonraki 1.560.000 TL için %4
- Sonraki 3.120.000 TL için %3
- Sonraki 9.360.000 TL için %2
- Sonraki 12.480.000 TL için %1,5
- Sonraki 24.960.000 TL için %1
- Aşan miktarlar için %0,5
Anlaşma sağlandığında ödenecek ücret, asgari maktu sınırların altında kalamaz. 2026 yılı tarifesine göre anlaşma halinde arabuluculuk ücreti hiçbir şekilde 9.000 TL altında olamaz. Bu taban sınır, ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında en az 13.000 TL olarak uygulanır. Ayrıca dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlandığında belirlenecek ücret, uyuşmazlık türüne ait 2 saatlik maktu bütçe tutarından daha az olamaz.
Anlaşma halinde tarafların ödeyeceği yüzdelik oranlar ve bu oranların paylaşım esasları hakkında detaylı analizimize arabuluculukta anlaşma halinde yüzde kaç ücret ödenir sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Arabuluculuk sürecinde süre aşımına ilişkin usul hataları yapmamak ve beklenmedik masraflarla karşılaşmamak için tarafların ve arabulucunun oturum sürelerini net bir şekilde tutanağa bağlaması gerekir. Arabuluculuk son tutanağında, görüşmelerin hangi gün, saat kaçta başladığı ve kaçta bittiği açıkça yazılmalıdır. Eğer görüşmeler birden fazla oturumda yapıldıysa, her oturumun süresi ayrı ayrı belirtilerek toplam sürenin kaç saat olduğu tereddütsüz şekilde gösterilmelidir.
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, 2 saati aşan görüşmelerin süresinin tutanağa eksik veya yanlış yazılmasıdır. Bu durum, arabulucunun hak ettiği ücreti alamamasına ya da taraflara usulsüz ücret yansıtılmasına sebebiyet verebilir. Özellikle işçi ve işveren uyuşmazlıklarında sürelerin doğru tespiti, ileride açılacak davalarda yargılama giderlerinin dökümü açısından büyük önem arz eder. İşçi uyuşmazlıklarındaki özel durumlar ve maliyet analizleri için işçi arabuluculuk ücreti hangi durumda cebinizden çıkar konulu makalemiz yol gösterici olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Görüşme 2 saat 15 dakika sürerse aşan 15 dakika için tam saat ücreti mi ödenir?
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, saat ücreti hesaplanırken bir saatin altındaki süreler tam saate tamamlanır. Dolayısıyla 2 saati aşan 15 dakikalık kısım için 1 tam saatlik ek ücret tahakkuk ettirilir.
Aşan sürelerin ücretini taraflardan biri tek başına ödeyebilir mi?
Kanunen aşan sürelerin ücreti taraflarca eşit şekilde ödenir. Ancak taraflar aralarında anlaşarak bu ücretin tamamını veya farklı oranlardaki kısmını taraflardan birinin ödeyeceğini kararlaştırabilirler. Bu anlaşmanın son tutanakta açıkça belirtilmesi gerekir.
Arabulucu ilk 2 saati aşan süreler için taraflardan peşin ücret talep edebilir mi?
Arabulucu, sürecin uzayacağını öngörerek aşan süreler için taraflardan masraf veya ücret avansı talep edebilir. Ancak bu talebin asgari ücret tarifesindeki sınırları aşmaması ve tarafların rızasına dayanması gerekir.
Anlaşamama durumunda bütçeden ödenen ilk 2 saatlik ücret daha sonra kimden tahsil edilir?
Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması üzerine açılan davada mahkeme, yargılama giderlerini hüküm altına alırken Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen bu tutarı da dosyaya dahil eder. Davayı kaybeden taraf, bu ücreti devlete ödemekle yükümlü tutulur.
Süre Yönetimi İçin Pratik Öneriler
Arabuluculuk masasında zamanı doğru yönetmek, hem uyuşmazlığın çözümü hem de gereksiz maliyetlerin önüne geçilmesi açısından stratejik bir öneme sahiptir. Görüşmelere başlamadan önce tarafların iddia, savunma ve taleplerini net bir şekilde hazırlamış olması, müzakerelerin gereksiz yere uzamasını engeller. Oturum esnasında zaman kontrolü arabulucu tarafından yapılsa da tarafların da geçen süreyi takip etmesi ve 2 saatlik sınır yaklaşırken sürecin gidişatını değerlendirmesi faydalı olacaktır. Eğer taraflar arasında anlaşma zemini uzak görünüyorsa ve müzakereler tıkanmışsa, süreyi sırf görüşmüş olmak adına uzatmak yerine oturumu sonlandırmak mali açıdan en rasyonel karar olacaktır.