Zorunlu Arabuluculuk Sürecinde Anlaşamama Halinin Maddi Boyutu
Hukuk sistemimizde dava şartı olarak düzenlenen arabuluculuk, tarafların mahkeme önüne gitmeden önce bir uzman eşliğinde uyuşmazlığı çözmelerini amaçlar. Ancak her görüşme olumlu sonuçlanmayabilir. Görüşmelerin anlaşmazlıkla neticelenmesi durumunda, yürütülen faaliyetin karşılığı olan arabuluculuk ücretinin nasıl ve kim tarafından ödeneceği sorusu akıllara gelmektedir. Yasalarımız bu durumda vatandaşın hak arama özgürlüğünü kısıtlamamak adına geçici bir finansman modeli öngörmüştür.
Dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşamadıkları takdirde, arabulucunun harcadığı emeğin karşılığı olan ücret ilk aşamada doğrudan taraflardan tahsil edilmez. Bu ücret, ileride açılacak davanın yargılama giderlerine dahil edilmek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Dolayısıyla, masada uzlaşma sağlanamamış olması tarafların o an için cebinden bir ödeme yapmasını gerektirmez.
Devlet Bütçesinden Karşılanan Saatlik Ücret Sınırı
Anlaşmazlık halinde arabulucuya ödenecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanırken sınırsız bir bütçe sunulmaz. Mevzuata göre, dava şartı arabuluculuk oturumlarında tarafların anlaşamaması durumunda 2 saatlik ücret tutarı Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Görüşmelerin iki saatten fazla sürmesi ve yine de anlaşmazlıkla bitmesi halinde, iki saati aşan kısma ilişkin ücret taraflarca eşit şekilde ödenmek zorundadır.
Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek bu 2 saatlik tutar, uyuşmazlığın türüne göre değişkenlik gösterir. 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025 / 33119) kapsamında, iki taraflı uyuşmazlıklarda taraf başına saatlik ücretler şu şekilde belirlenmiştir:
- İşçi–işveren uyuşmazlıkları: 1.130 TL
- Ticari uyuşmazlıklar: 1.500 TL
- Kira, komşu hukuku, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları: 1.170 TL
- Aile, tüketici ve diğer uyuşmazlıklar: 1.000 TL
Örneğin, bir işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıkta anlaşma sağlanamadığında, arabulucunun 2 saatlik emeği karşılığında taraf başına saatlik 1.130 TL üzerinden (1.130 TL × 2 taraf × 2 saat) toplam 4.520 TL Adalet Bakanlığı bütçesinden arabulucuya ödenir. Farklı uyuşmazlık türlerindeki güncel tarifeleri incelemek ve detaylı hesaplama yapmak için arabuluculuk ücreti hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
Hazine Tarafından Ödenen Ücretin Davada Yargılama Giderine Dönüşmesi
Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen bu ücretler, devletin taraflara sunduğu bir hibe veya karşılıksız destek değildir. Arabuluculuk aşamasında anlaşamayan taraflar, uyuşmazlığı mahkemeye taşıdıklarında bu tutar bir yargılama gideri olarak dava dosyasına kaydedilir. Davayı gören mahkeme, yargılama sonunda haklılık durumuna göre bir karar verir. Davayı kaybeden taraf, yargılama giderlerinin tamamından sorumlu olduğu için, devletin arabulucuya ödediği bu ücreti de devlete geri ödemekle yükümlü tutulur.
Eğer dava kısmen kabul, kısmen reddedilirse, mahkeme arabuluculuk ücretini tarafların davadaki haklılık oranlarına göre paylaştırır. Davanın tamamen reddedilmesi halinde davacı, davanın tamamen kabul edilmesi halinde ise davalı bu ücretin tamamını devlete ödemek zorundadır. Bu durum, arabuluculuk masasında uzlaşmaktan haksız yere kaçınan taraflar için bir mali risk unsuru oluşturmaktadır.
Özellikle iş hukuku uyuşmazlıklarında, arabuluculuk sürecinin ardından açılacak davaların süreleri büyük önem taşır. Bu süreçteki süre sınırlarını doğru yönetmek adına İşçinin İşe İade Davası Şartları ve Hak Kayıpları konusundaki yasal esaslara dikkat edilmesi gerekir.
Arabuluculuk Ücretinde Sık Yapılan Usul Hataları
Arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak hüküm altına alınması ve dava açılması aşamasında dikkat edilmesi gereken üç temel nokta şunlardır:
- Arabuluculuk Son Tutanağının Dosyaya Sunulması: Davacı, arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla bittiğine dair son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu tutanak sunulmadan veya mahkemenin verdiği kesin süre içinde tamamlanmadan dava esastan incelenemez.
- Hükümde Yargılama Gideri Olarak Gösterilmesi: Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır; mahkeme bu tutarın hangi taraftan tahsil edileceğini hükümde diğer yargılama giderleriyle birlikte belirler.
- Mazeretsiz Olarak Oturuma Katılmamanın Cezası: Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk oturuma katılmaz ve bu nedenle arabuluculuk faaliyeti son bulursa; o taraf davada tamamen haklı çıksa bile arabuluculuk ücretinin tamamını ödemekle yükümlü tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine de hükmedilmez.
Hukuki süreçlerinizi başlatmadan önce mahkemelerin bu konudaki güncel eğilimlerini ve emsal kararlarını incelemek, davanızın seyrini doğrudan etkileyecektir. Benzer davalardaki kararları analiz etmek için sitemizde yer alan Emsal Karar Arama Motoru üzerinden detaylı bir araştırma yapabilirsiniz.
Arabuluculuk Ücretleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Dava açmaktan vazgeçersem arabuluculuk ücretini öder miyim?
Dava şartı arabuluculukta anlaşamadıktan sonra dava açma zorunluluğunuz bulunmamaktadır. Eğer dava açmazsanız, Adalet Bakanlığı bütçesinden arabulucuya ödenen 2 saatlik ücret sizden tahsil edilmez. Bu ücret ancak bir dava açılması ve davanın sonuçlanması halinde yargılama gideri olarak kaybeden taraftan tahsil edilir.
Anlaşma sağlansaydı ücret nasıl ödenecekti?
Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanması durumunda, aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit şekilde ödenir. Anlaşma halinde ödenecek ücret nispi tarifeye göre belirlenir ve bu tutar 9.000 TL'nin (ticari ve ortaklığın giderilmesi davalarında ise 13.000 TL'nin) altında olamaz.
Anlaşamazsak arabulucuya ben mi ödeme yaparım?
Hayır. Dava şartı arabuluculukta anlaşmazlık halinde ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; bu tutar için tarafların arabulucuya ödeme yapma yükümlülüğü yoktur. Görüşmeler iki saati aşmışsa, aşan süreye ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Mazeretsiz katılmayan tarafın ödeyeceği ücret nasıl belirlenir?
Geçerli bir mazeret sunmaksızın arabuluculuk toplantısına katılmayan taraf, dava sonunda tamamen haklı gelse bile Hazine tarafından arabulucuya ödenen ücretin tamamını yargılama gideri olarak devlete geri ödemekle yükümlü kılınır.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin Pratik Tavsiyeler
Arabuluculuk sürecinde anlaşmazlık tutanağı imzalanırken, sürenin ve oturum sayısının tutanağa doğru yansıtıldığından emin olmalısınız. İki saati aşan görüşmelerde ek ücret yükümlülüğü doğabileceğini unutmamalısınız. Özellikle hak düşürücü sürelerin işlemeye devam ettiği durumlarda, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarih hayati önem taşır. Süreçlerin takibinde ve dava dilekçelerinin hazırlanmasında usul hatası yapmamak adına profesyonel bir hukuki danışmanlık almanız, sizi yüksek yargılama giderleri ödeme riskinden koruyacaktır.