Arabuluculuk Ücretinin Yargılama Gideri Niteliği
Hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk süreci, mahkemelerin iş yükünü azaltmak ve tarafların barışçıl yollarla çözüme ulaşmasını sağlamak amacıyla yasal bir zorunluluk olarak düzenlenmiştir. Sürecin anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde, arabulucu tarafından düzenlenen son tutanak ile birlikte dava açma hakkı doğar. Bu aşamada en çok merak edilen hususlardan biri, arabuluculuk faaliyeti nedeniyle ödenen ücretlerin açılacak davada mahkeme tarafından nasıl paylaştırılacağıdır.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-11 uyarınca, dava şartı arabuluculuk sürecinde anlaşamama halinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve tarifeye göre belirlenen arabuluculuk ücreti, ileride açılacak davada yargılama gideri olarak kabul edilir. Mahkeme, yargılama sonunda haklılık durumuna göre bu ücreti haksız çıkan taraftan tahsil ederek hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.
Anlaşmazlık Halinde Hazine Tarafından Ödenen Ücret Sınırları
Dava şartı arabuluculukta tarafların anlaşamaması durumunda, arabulucunun ilk 2 saatlik emeğinin karşılığı olan ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu aşamada tarafların cebinden doğrudan bir ücret çıkmaz. Ancak bu durum, söz konusu ücretin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bakanlık tarafından ödenen bu miktar, ileride açılacak davanın yargılama giderleri hanesine doğrudan borç olarak kaydedilir.
2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025 / 33119) uyarınca, uyuşmazlık türlerine göre iki taraflı anlaşmazlıklarda ilk 2 saat için Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen toplam tutarlar şu şekildedir:
- Aile Hukuku: Taraf başına saatlik 1.000 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 4.000 TL
- Ticari Uyuşmazlıklar: Taraf başına saatlik 1.500 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 6.000 TL
- İşçi–İşveren Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.130 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 4.520 TL
- Tüketici Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.000 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 4.000 TL
- Kira Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.170 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 4.680 TL
- Komşu Hukuku, Kat Mülkiyeti ve Ortaklığın Giderilmesi: Taraf başına saatlik 1.170 TL olmak üzere, toplam 2 saatlik ücret 4.680 TL
Arabuluculuk sürecinde ilk 2 saati aşan süreler taraflarca eşit olarak ödenir. Eğer taraflar bu aşan sürelerin ücretini ödemişlerse, bu ödemeler de dava açıldığında yargılama gideri olarak mahkemeden talep edilebilir. Hukuki sürecinizi başlatmadan önce güncel maliyetleri öngörebilmek adına arabuluculuk ücreti hesaplama aracını kullanarak uyuşmazlık türünüze göre hesaplama yapabilirsiniz.
Konuya ilişkin daha detaylı bilgi edinmek ve tarafların sorumluluk sınırlarını incelemek için Arabuluculukta Anlaşamama Halinde Ücreti Kim Öder? başlıklı çalışmamıza göz atabilirsiniz.
Yargılama Giderlerinin Davadaki Dağılımı ve Haksız Çıkma Oranı
Mahkeme, davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi halinde yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. HMK m.326 uyarınca kanunda yazılı istisnalar dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan tahsiline karar verilir. Davanın kısmen kabul edilmesi durumunda ise arabuluculuk ücreti de dahil olmak üzere tüm yargılama giderleri kabul ve ret oranına göre paylaştırılır.
Örneğin, bir işçilik alacağı davasında işçinin taleplerinin yarısı kabul edilip yarısı reddedilmişse, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.520 TL tutarındaki arabuluculuk ücretinin yarısı olan 2.260 TL işçiye, diğer yarısı ise işverene yargılama gideri olarak yükletilir. Bu aşamada mahkemenin yapacağı matematiksel paylaşım, davanın nihai hüküm fıkrasındaki oranlara göre şekillenir.
Dava açma aşamasında mahkemeye yatırılması gereken diğer harç ve giderleri belirlemek için harç hesaplama sistemimizden yararlanarak dava öncesi bütçe planlaması yapabilirsiniz.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Usul Hataları ve Hak Kayıpları
Dava şartı arabuluculuk sürecinde yapılan usul hataları, davanın usulden reddedilmesine veya beklenmedik yargılama giderleri ile karşı karşıya kalınmasına yol açabilmektedir. Uygulamada en sık yapılan hata, arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğinin dava dilekçesine eklenmemesidir. HMK m.115 uyarınca mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davacıya bu noksanlığı gidermesi için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde noksanlık giderilmezse dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.
Bir diğer önemli usul hatası ise arabuluculuk davetine mazeretsiz olarak katılmamaktır. 6325 sayılı Kanun m.18/A-11 uyarınca, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda, toplantıya katılmayan taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine de hükmedilmez.
Dava sürecinde hak kaybına uğramamak adına dosyaların ve tebligatların takibi büyük önem arz eder. Hukuki süreçlerinizi ve evrak akışınızı düzenli takip etmek için Dava Dosyası Yönetimi sistemimiz üzerinden tüm aşamaları kontrol altında tutabilirsiniz.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk ve İstisnai Durumlar
Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci bazı özel kurallara tabidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A uyarınca, tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru bir dava şartı değildir. Tüketici hakem heyetlerinin görev sınırı içindeki uyuşmazlıklar için doğrudan heyete başvurulması gerekmekte olup, bu sınırın üzerindeki tüketici mahkemesi görev alanına giren dosyalarda arabuluculuk dava şartı haline gelmektedir.
Ayrıca, tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamaması halinde, tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti kısmı Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmaya devam eder. Davanın tüketici aleyhine sonuçlanması durumunda dahi, tüketicinin sosyal ve ekonomik durumunu korumak amacıyla bu ücretin yargılama gideri olarak tüketiciye yükletilmesinde kanuni sınırlamalar mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk son tutanağı mahkemeye sunulmazsa ne olur?
Dava şartı olan arabuluculuk son tutanağının dava açılırken mahkemeye sunulması zorunludur. Sunulmaması halinde mahkeme davacıya bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde de tutanak sunulmazsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
Davayı kazandığım halde arabuluculuk ücreti bana yüklenebilir mi?
Evet, geçerli bir mazeret göstermeksizin arabuluculuk ilk toplantısına katılmadıysanız, davayı tamamen kazansanız dahi arabuluculuk ücreti de dahil olmak üzere tüm yargılama giderleri size yüklenir ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez.
Arabuluculukta anlaştıktan sonra tekrar dava açılabilir mi?
Hayır, arabuluculuk süreci anlaşma ile sonuçlanmışsa, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca tekrar dava açılamaz. Anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğindedir. Bu nitelikteki bir belge doğrudan icra takibine konu edilebilir.
Davadan feragat edilmesi halinde arabuluculuk ücretini kim öder?
Dava açıldıktan sonra davadan feragat edilmesi durumunda, davacı taraf davada haksız çıkmış sayılacağından, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin tamamı davacı tarafa yargılama gideri olarak yükletilir.
Hukuki Süreçleri Güvenceye Alacak Pratik Öneriler
Arabuluculuk aşamasından dava aşamasına geçişte beklenmedik mali yüklerle karşılaşmamak için ilk toplantıya mutlaka katılım gösterilmeli veya yetkili bir vekil ile temsil sağlanmalıdır. Süreç sonunda düzenlenen son tutanağın bir örneği mutlaka muhafaza edilmeli ve dava dilekçesi ekinde mahkemeye eksiksiz sunulmalıdır. Davanın olası kabul-ret oranları analiz edilerek, dava şartı arabuluculuk ücretinin nihai olarak üzerinizde kalıp kalmayacağı yönünde profesyonel bir risk analizi yapılması, dava stratejinizi belirlemede en sağlıklı yaklaşım olacaktır.