Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Hukuki Niteliği ve Şartları
Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların mahkeme dışı, hızlı ve barışçıl yollarla çözülmesini sağlayan en etkili alternatif çözüm yöntemlerinden biridir. Bu sürecin sonunda tarafların bir uzlaşıya varması halinde düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgesi, belirli yasal koşulların varlığı halinde doğrudan mahkeme kararı gibi icra edilebilir bir güç kazanır.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18 uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir ve bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belgenin icra edilebilirliğine ilişkin iki farklı usul öngörülmüştür. Kural olarak, arabuluculuk anlaşma belgesinin icra edilebilir nitelikte bir belge haline gelmesi için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Ancak kanun koyucu, sürecin hızlandırılması ve bürokrasinin azaltılması amacıyla çok önemli bir istisna getirmiştir.
6325 s.K. m.18/4 hükmü uyarınca; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, hazırlanan anlaşma belgesini taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzalarlarsa, bu belge icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Bu durumda, mahkemeye başvurup şerh alma zorunluluğu tamamen ortadan kalkar ve taraflar bu belgeye dayanarak doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilirler. Eğer taraflardan birinin avukatı yoksa veya belge sadece taraflar ve arabulucu tarafından imzalanmışsa, ilam niteliğinin kazanılması için mutlaka mahkemeden icra edilebilirlik şerhinin alınması şarttır.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Usul Hataları
Uygulamada en sık yapılan usul hatası, avukatsız yürütülen süreçlerde veya avukatların imzasının eksik olduğu belgelerde doğrudan ilamlı icra takibi başlatılmaya çalışılmasıdır. İcra dairesi, tarafların ve avukatlarının ortak imzasını taşımayan bir anlaşma belgesine dayanarak doğrudan ilamlı takip talebini kabul edemez. Böyle bir durumda öncelikle yetkili sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi talep edilmelidir. Şerh alınmadan başlatılan ilamlı takipler, borçlunun icra mahkemesine yapacağı şikayet üzerine iptal edilme riskiyle karşı karşıya kalır.
Bir diğer önemli husus ise uyuşmazlığın niteliğidir. Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci işletilirken görev sınırlarına dikkat edilmelidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A uyarınca, tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda arabuluculuk bir dava şartı değildir. Bu nedenle, hakem heyeti sınırları içinde kalan uyuşmazlıklar için dava şartı kapsamında arabuluculuğa başvurulması usulen geçersizdir.
Anlaşma belgesinin içeriğinin net, yoruma kapalı ve ifası mümkün edimleri içermesi gerekir. Belirsiz ifadeler barındıran, şarta bağlı kılınan veya kamu düzenine aykırı edimler içeren anlaşma belgeleri, imzalar tam olsa dahi icra edilebilirlik aşamasında ciddi sorunlar yaratır. Bu nedenle, anlaşma metninin hazırlanması aşamasında profesyonel bir hukuki destek almak hayati önem taşır. Hukuki süreçlerin takibinde ve belgelerin incelenmesinde, avukatların dava dosyalarını ve ilgili evrakları titizlikle incelemesi gerekir. Bu aşamada, karmaşık dosyaların analiz edilmesi için dava, dilekçe ve belge analizi teknolojilerinden faydalanmak hata payını en aza indirecektir.
Anlaşma ve Anlaşmazlık Hallerinde Arabuluculuk Ücreti Esasları
Arabuluculuk sürecinin mali boyutu, sürecin anlaşma veya anlaşmazlık ile sonuçlanmasına göre tamamen farklı kurallara tabidir. 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025 / 33119) esaslarına göre ücretlendirme şu şekilde gerçekleştirilir:
Anlaşmazlık Halinde Ücretlendirme
Arabuluculuk süreci sonunda tarafların uzlaşamaması durumunda ücret saatlik esasa göre belirlenir. İki taraflı uyuşmazlıklarda tarifedeki saatlik ücret taraf başınadır. Arabulucunun bir saatlik toplam ücreti, taraf başına belirlenen tutarın iki taraf ile çarpılmasıyla hesaplanır. Dava şartı olan arabuluculuk süreçlerinde, tarafların anlaşamaması halinde ilk 2 saatin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. 2 saati aşan sürelerin ücreti ise taraflarca eşit şekilde ödenir. 2026 yılı tarifesine göre uyuşmazlık türlerine göre saatlik ücretler ve bütçeden ödenen 2 saatlik toplam tutarlar şu şekildedir:
- İşçi–İşveren Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.130 TL olup, arabulucunun saatlik ücreti 2.260 TL'dir. Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.520 TL'dir.
- Ticari Uyuşmazlıklar: Taraf başına saatlik 1.500 TL olup, arabulucunun saatlik ücreti 3.000 TL'dir. Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 6.000 TL'dir.
- Kira, Komşu Hukuku, Kat Mülkiyeti ve Ortaklığın Giderilmesi Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.170 TL olup, arabulucunun saatlik ücreti 2.340 TL'dir. Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.680 TL'dir.
- Aile ve Tüketici Uyuşmazlıkları: Taraf başına saatlik 1.000 TL olup, arabulucunun saatlik ücreti 2.000 TL'dir. Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.000 TL'dir.
Arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlanması halinde tarafların hak kaybına uğramaması için yasal dava açma sürelerine dikkat etmesi gerekir. Örneğin, işe iade talepli uyuşmazlıklarda son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren davanın süresinde açılması şarttır. Bu sürelerin hatasız takibi için işe iade davası süresi hesaplama aracından yararlanılması tavsiye edilir.
Sürecin anlaşmazlıkla bitmesi durumunda ortaya çıkan mali yükümlülüklerin kimin üzerinde kalacağı hususunda daha detaylı bilgi edinmek için Arabuluculukta Anlaşamama Halinde Ücreti Kim Öder? başlıklı çalışmamızı inceleyebilirsiniz.
Anlaşma Halinde Ücretlendirme
Tarafların arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varmaları halinde ücret, uyuşmazlık konusu üzerinde anlaşılan miktar üzerinden nispi (yüzdelik) oranlara göre tek arabulucu için hesaplanır. 2026 yılı tarifesine göre nispi ücret oranları şu şekildedir:
- İlk 600.000 TL için %6
- Sonraki 960.000 TL için %5
- Sonraki 1.560.000 TL için %4
- Sonraki 3.120.000 TL için %3
- Sonraki 9.360.000 TL için %2
- Sonraki 12.480.000 TL için %1,5
- Sonraki 24.960.000 TL için %1
- Aşan kısım için %0,5
Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanması durumunda ödenecek ücret, ilgili uyuşmazlık türü için belirlenen 2 saatlik saatlik ücret tutarından az olamaz. Ayrıca anlaşma halinde arabulucu ücreti maktu alt sınırlara tabidir. Buna göre, anlaşma halinde ücret hiçbir şekilde 9.000 TL'nin altında olamaz. Ancak ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında bu maktu alt sınır en az 13.000 TL olarak uygulanır.
Anlaşma halinde ödenecek nispi oranların detayları ve hesaplama yöntemleri hakkında daha fazla bilgi almak için Arabuluculukta Anlaşma Halinde Yüzde Kaç Ücret Ödenir? konulu yazımıza göz atabilirsiniz. Ayrıca, somut uyuşmazlığınızdaki tam tutarları belirlemek için arabuluculuk ücreti hesaplama aracımızı kullanarak hızlıca sonuca ulaşabilirsiniz.
Süreç Yönetiminde Dikkat Edilmesi Gereken Pratik Öneriler
Arabuluculuk sürecinin başarıyla tamamlanması ve hazırlanan belgenin sorunsuz şekilde ilam niteliği kazanabilmesi için şu pratik adımların atılması önem arz eder:
İlk olarak, toplantılara tarafların bizzat katılması veya kendilerini özel yetkilendirilmiş vekaletnameye sahip avukatları aracılığıyla temsil ettirmeleri gerekir. Vekaletnamede "arabuluculuk sürecini yürütme, anlaşma belgesini imzalama ve ibra etme" yetkilerinin açıkça yer alıp almadığı kontrol edilmelidir.
İkinci olarak, anlaşma sağlandığında düzenlenen belgenin başlığından imza bloklarına kadar her detayı incelenmelidir. Belgede tarafların, avukatlarının ve arabulucunun ıslak imzalarının veya güvenli elektronik imzalarının eksiksiz yer aldığından emin olunmalıdır. İmzalardan birinin bile eksik olması, belgenin doğrudan ilam niteliği kazanmasını engelleyecek ve mahkemeden şerh alınması gibi ek bir prosedür gerektirecektir.
Son olarak, arabuluculuk ücretinin taraflar arasında nasıl paylaştırılacağı anlaşma belgesinde açıkça kararlaştırılmalıdır. Tarifeye göre aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflarca eşit ödenir; ancak taraflar bu oranın tamamen bir tarafça karşılanacağını da serbestçe kararlaştırabilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk anlaşma belgesi doğrudan icraya konulabilir mi?
Anlaşma belgesi; taraflar, tarafların avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa hiçbir mahkeme şerhine gerek kalmaksızın doğrudan ilamlı icra takibine konu edilebilir. Avukat imzalarından biri eksikse, öncelikle sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur.
Anlaşma halinde arabuluculuk ücretini kim öder?
Aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit şekilde ödenir. Ancak taraflar anlaşma belgesinde ücretin tamamının veya belirli bir oranının tek bir tarafça ödeneceğini kararlaştırma özgürlüğüne sahiptir.
Anlaşmazlık durumunda arabulucuya ücret ödenir mi?
Evet, anlaşmazlık durumunda arabulucuya harcadığı emek ve süreye göre saatlik ücret ödenir. Dava şartı arabuluculukta ilk 2 saatin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanırken, aşan sürelerin ücreti taraflarca eşit olarak ödenir.
Arabuluculuk anlaşma belgesi mahkeme kararı yerine geçer mi?
Yasal şartları taşıyan ve taraflar, avukatları ile arabulucu tarafından imzalanan anlaşma belgesi, 6325 s.K. m.18/4 uyarınca ilam niteliğindedir. Yani hukuki sonuçları ve icra kabiliyeti bakımından kesinleşmiş bir mahkeme kararı ile eş değer güce sahiptir.
Sürecin Güvenli Yönetimi İçin Temel Kural
Arabuluculuk görüşmelerine başlarken uyuşmazlığın türüne uygun asgari ücret sınırlarını bilmek ve anlaşma sağlandığında belgenin ilam niteliği kazanabilmesi için avukat katılımını ve imzasını eksiksiz sağlamak gerekir. Anlaşma belgesindeki edimlerin ifa edilebilir şekilde, açık ve net yazılması, ileride yaşanabilecek icra sorunlarının önüne geçecektir. Sürecin her aşamasında güncel tarifeleri göz önünde bulundurarak mali planlama yapmak hak kayıplarını engelleyecektir.