Arabuluculuk Sürecinde Ücretlendirmenin Hukuki Çerçevesi
Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri arasında yer alan arabuluculuk, tarafların dava yoluna gitmeden, tarafsız bir üçüncü kişinin eşliğinde ortak bir paydada buluşmalarını sağlar. Sürecin en önemli aşamalarından biri, uyuşmazlığın olumlu sonuçlanması durumunda ödenecek hizmet bedelinin tespit edilmesidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca, arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesi karşılığında bir ücrete hükmedilir. Bu ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır.
Uyuşmazlığın türüne ve dava şartı olup olmamasına göre arabuluculuk ücretinin hesaplanma yöntemi değişiklik gösterir. Özellikle sürecin anlaşma ile sonuçlanması durumunda, maktu bir saat ücreti yerine uyuşmazlık konusu miktar üzerinden kademeli bir nispi tarife uygulanır. Pratikte hak kayıplarının önüne geçmek ve doğru bütçeleme yapabilmek adına güncel yasal tarifelerin ve sınırların bilinmesi büyük önem taşır.
Anlaşma Durumunda Nispi Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Arabuluculuk görüşmelerinin tarafların el sıkışmasıyla neticelenmesi halinde, arabulucuya ödenecek ücret üzerinde anlaşılan toplam meblağ üzerinden nispi olarak hesaplanır. 2026 yılı için geçerli olan 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025 / 33119) uyarınca, tek arabulucunun görev yaptığı durumlarda uygulanacak nispi oranlar kademeli olarak şu şekilde belirlenmiştir:
- İlk 600.000 TL için %6
- Sonraki 960.000 TL için %5
- Sonraki 1.560.000 TL için %4
- Sonraki 3.120.000 TL için %3
- Sonraki 9.360.000 TL için %2
- Sonraki 12.480.000 TL için %1,5
- Sonraki 24.960.000 TL için %1
- Sonrasındaki miktarlar için ise %0,5
Bu kademeli artış yapısı nedeniyle, üzerinde anlaşılan tutar büyüdükçe uygulanan yüzdelik dilim düşmektedir. Hesaplamaların hatasız yapılabilmesi için güncel yasal verilerin kullanılması elzemdir. Bu noktada karmaşık hesap yükünü azaltmak amacıyla arabuluculuk ücreti hesaplama aracımızdan faydalanabilir ve ödenecek net tutarı saniyeler içinde tespit edebilirsiniz.
Anlaşma Halinde Ödenecek Asgari Ücret Sınırları
Nispi oranlar üzerinden yapılan hesaplamalarda, uyuşmazlığın türüne göre belirlenmiş olan asgari taban ücretlerin altında kalınamaz. Tarife uyarınca, anlaşma sağlanması halinde ödenecek ücret 9.000 TL altında olamaz. Ancak uyuşmazlığın niteliği ticari bir dava şartı veya ortaklığın giderilmesi konusuna ilişkin ise bu taban sınır yükselmektedir. Ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında anlaşma sağlanması halinde ödenecek asgari ücret en az 13.000 TL olarak uygulanır.
Nispi oran hesaplaması sonucunda çıkan miktar bu taban sınırların altında kalsa dahi, tarafların arabulucuya ödemekle yükümlü olduğu asgari tutar bu yasal limitlerdir. Bu durum, özellikle düşük meblağlı uyuşmazlıklarda tarafların maliyet analizi yaparken göz önünde bulundurması gereken kritik bir usul kuralıdır.
Dava Şartı Arabuluculukta Anlaşmazlık Halinde Ücret Nasıl Belirlenir?
Eğer taraflar arabuluculuk masasında ortak bir karara varamaz ve süreç anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, ücretlendirme sistemi tamamen değişir. Anlaşmazlık halinde ödenecek ücret nispi değil, saatlik çalışma esasına göre maktu olarak belirlenir. Dava şartı arabuluculuk kapsamında tarafların ilk iki saatlik görüşme ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. İki saati aşan görüşmelerde ise aşan kısma ilişkin ücret taraflardan eşit oranda tahsil edilir.
2026 yılı tarifesine göre, iki taraflı uyuşmazlıklarda taraf başına düşen saatlik maktu ücretler uyuşmazlık türlerine göre şu şekildedir:
- Aile uyuşmazlıkları: 1.000 TL
- Ticari uyuşmazlıklar: 1.500 TL
- İşçi-işveren uyuşmazlıkları: 1.130 TL
- Tüketici uyuşmazlıkları: 1.000 TL
- Kira uyuşmazlıkları: 1.170 TL
- Komşu hukuku uyuşmazlıkları: 1.170 TL
- Kat mülkiyeti uyuşmazlıkları: 1.170 TL
- Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları: 1.170 TL
- Diğer uyuşmazlık türleri: 1.000 TL
Anlaşmazlık halinde son tutanak düzenlenerek süreç sonlandırılır ve bu aşamadan sonra taraflar için dava açma hakkı doğar. Örneğin, iş hukukuna ilişkin bir ihtilafta anlaşma sağlanamadığı takdirde, hak kayıplarını engellemek adına İşçinin İşe İade Davası Şartları ve Hak Kayıpları konusunun titizlikle incelenmesi ve yasal sürelerin kaçırılmaması gerekir.
Arabuluculuk Ücretinde Dikkat Edilecek Kurallar
Arabuluculuk ücretinin tahsili ve taraflar arasındaki paylaşımı konusunda kanunun öngördüğü temel kurallar şunlardır:
"Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması halinde, arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde ödenir. Taraflardan birinin tek taraflı olarak ücretin tamamını üstlenmesi ancak serbest iradeyle düzenlenen anlaşma belgesinde açıkça belirtilmesi halinde mümkündür."
6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesi uyarınca, dava şartı arabuluculukta taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaz ve bu nedenle süreç sona ererse, toplantıya katılmayan taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Anlaşma halinde nispi ücret, anlaşma belgesinde üzerinde anlaşılan miktar esas alınarak hesaplanır.
Uyuşmazlıkların yargıya taşınması aşamasında, dava dosyasındaki tüm belgelerin ve arabuluculuk son tutanaklarının analizi büyük önem taşır. Hukuki süreçlerinizi daha sağlıklı yönetmek için Dava, Dilekçe ve Belge Analizi sistemimizi kullanarak evraklarınızın hukuki uygunluğunu denetleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit oranda ödenir. Ancak taraflar anlaşma belgesinde ücretin tamamının veya belirli bir oranının taraflardan biri tarafından ödeneceğini serbestçe kararlaştırabilirler.
Anlaşma sağlandığında devlet ücret öder mi?
Hayır. Dava şartı arabuluculukta sadece anlaşmazlık halinde ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma sağlanması durumunda ücret doğrudan taraflarca tarifeye göre ödenir.
Arabuluculuk ücretinde KDV oranı nedir?
Arabuluculuk hizmeti serbest meslek faaliyeti kapsamında değerlendirildiğinden, hesaplanan ücret üzerinden yasal KDV oranı eklenerek serbest meslek makbuzu düzenlenir.
Anlaşma sağlandıktan sonra dava açılabilir mi?
Arabuluculuk süreci anlaşma ile sona erdikten ve taraflar anlaşma belgesini imzaladıktan sonra, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca yeniden dava açılması hukuken mümkün değildir. Anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; aksi halde icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir (6325 s.K. m.18).
Süreç Yönetimi İçin Pratik Öneriler
Arabuluculuk masasına oturmadan önce, uyuşmazlık konusu alacak kalemlerini net bir şekilde listelemek ve asgari kabul sınırlarınızı belirlemek süreçteki pazarlık gücünüzü artırır. Olası bir anlaşma senaryosunda ödemeniz gerekecek arabuluculuk ücretini önceden hesaplayarak bütçenizi buna göre planlamalısınız. Özellikle 2026 yılı güncel limitlerini dikkate alarak, ticari davalarda 13.000 TL, diğer davalarda ise 9.000 TL olan asgari sınırları aklınızda bulundurmanız, beklenmedik masraflarla karşılaşmanızı engelleyecektir. Tüm hesaplama süreçlerinde yasal güncelliği teyit edilmiş dijital araçlardan destek almak, hata payını sıfıra indirerek hukuki güvenliğinizi pekiştirir.