Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Arabuluculuk Zorunluluğu
Miras kalan taşınmazlar, paylı mülkiyete konu mallar veya ortak ortaklıklar üzerindeki uyuşmazlıkların çözümü için açılan ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davaları öncesinde arabulucuya başvurulması yasal bir zorunluluktur. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında, dava şartı arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olması davanın görülebilmesi için ilk şarttır. Bu süreçte en çok merak edilen konuların başında ise arabulucuya ödenecek ücretin miktarı, bu ücretin nasıl hesaplandığı ve taraflar arasında nasıl paylaştırılacağı gelmektedir.
Arabuluculuk sürecinde ödenecek ücretlerin belirlenmesinde esas kriter, sürecin olumlu ya da olumsuz sonuçlanmasıdır. Tarafların mülkiyetin paylaşımı, malın satışı veya aynen taksimi konusunda uzlaşmaya varıp varmamaları ödenecek ücretin hesaplama yöntemini tamamen değiştirmektedir.
Anlaşma Sağlanamaması Durumunda Arabuluculuk Ücreti
Ortaklığın giderilmesi görüşmelerinde taraflar arasında uzlaşı sağlanamazsa arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlık tutanağı ile sonlandırılır. Bu durumda arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı tarafından yayınlanan asgari ücret tarifesine göre saatlik çalışma esası üzerinden belirlenir.
2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında taraf başına saatlik ücret 1.170 TL olarak belirlenmiştir. İki taraflı bir uyuşmazlıkta arabulucunun bir saatlik toplam ücreti taraf başına düşen tutarın ikiyle çarpılması sonucu 2.340 TL olmaktadır. Dava şartı olan bu arabuluculuk sürecinde, anlaşmazlık halinde ilk 2 saatin ücreti olan 4.680 TL Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Görüşmelerin 2 saati aşması durumunda, aşan süreye ilişkin ücret taraflarca eşit şekilde ödenmek zorundadır.
Anlaşmazlık durumunda bütçeden ödenen bu tutarlar, arabuluculuk sürecinden sonra açılacak olan ortaklığın giderilmesi davasında yargılama gideri olarak kabul edilir. Mahkeme, yargılama sonunda davayı kaybeden veya payları oranında hak sahibi olan taraflardan bu tutarın tahsiline karar verir. Konuyla ilgili daha detaylı usul kuralları için Arabuluculukta Anlaşamama Halinde Ücreti Kim Öder? başlıklı çalışmamızı inceleyebilirsiniz.
Anlaşma Sağlanması Durumunda Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Görüşmeler neticesinde ortaklar malın paylaşımı, satışı ya da bir ortağa devri konusunda mutabık kalırlarsa süreç anlaşma ile sonuçlanır. Anlaşma durumunda arabulucuya ödenecek ücret, üzerinde anlaşılan malın veya payların değeri üzerinden nispi (yüzdelik) olarak hesaplanır.
Tek arabulucunun görev yaptığı durumlarda uygulanacak nispi ücret tarifesi şu şekildedir:
- İlk 600.000 TL için %6
- Sonraki 960.000 TL için %5
- Sonraki 1.560.000 TL için %4
- Sonraki 3.120.000 TL için %3
- Sonraki 9.360.000 TL için %2
- Sonraki 12.480.000 TL için %1,5
- Sonraki 24.960.000 TL için %1
- Bu tutarı aşan kısımlar için ise %0,5 oranında ücret uygulanır.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında anlaşma sağlanması halinde ödenecek ücretin asgari sınırıdır. Tarifeye göre, ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında anlaşma halinde ödenecek ücret hiçbir şekilde 13.000 TL altında olamaz. Ayrıca anlaşma halinde belirlenecek bu nispi ücret, dava şartı arabuluculukta devlet tarafından ödenen 2 saatlik asgari ücret tutarından da az olamaz.
Nispi oranların ve kademeli geçişlerin karmaşık yapısı nedeniyle hata yapmamak adına güncel verilerle çalışan arabuluculuk ücreti hesaplama aracımızdan faydalanabilir, ödenecek net tutarı saniyeler içinde belirleyebilirsiniz.
Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?
Arabuluculuk sürecinde tarafların anlaşması durumunda, aksi kararlaştırılmadığı sürece arabulucu ücreti taraflarca eşit oranda ödenir. Ancak taraflar, arabuluculuk anlaşma belgesinde ücretin tamamının tek bir tarafça veya farklı oranlarda ödeneceğini serbestçe kararlaştırabilirler. Bu esneklik, özellikle mirasçıların kendi aralarındaki mal paylaşımlarında finansal kolaylık sağlamaktadır.
Anlaşma sağlandığında düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgesinin hukuki gücü oldukça yüksektir. 6325 sayılı Kanun m.18 uyarınca; anlaşma belgesi taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanırsa icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın doğrudan ilam niteliğindedir. Ancak taraflardan birinin avukatı yoksa veya belge sadece taraflar ve arabulucu tarafından imzalanmışsa, belgenin ilam niteliği kazanabilmesi için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması yasal bir zorunluluktur.
Anlaşma esnasında tarafların ödeyeceği payların tespiti ve tarife sınırları hakkında daha fazla bilgiye Arabuluculukta Anlaşma Halinde Yüzde Kaç Ücret Ödenir? yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Ortaklığın giderilmesi arabuluculuk süreçlerinde en sık yapılan hata, paydaşların tamamının sürece dahil edilmemesidir. Ortaklığın giderilmesi davalarında olduğu gibi arabuluculuk aşamasında da tüm ortakların (paydaşların veya elbirliği ortaklarının) sürece taraf olarak eklenmesi gerekir. Tek bir ortağın dahi davet edilmediği veya sürece katılmadığı durumlarda yapılan anlaşmalar geçersiz kalacak ve dava şartı yerine getirilmemiş sayılacaktır.
Bir diğer önemli husus ise taşınmazların değer tespitidir. Anlaşma aşamasında esas alınacak değerin gerçeğe uygun belirlenmesi, hem arabuluculuk ücretinin doğru hesaplanması hem de ileride muvazaa iddialarının önüne geçilmesi açısından kritiktir. Süreç yönetimi ve yasal belgelerin tanzimi aşamasında profesyonel destek almak, hak kayıplarını ve usul hatalarını engellemektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortaklığın giderilmesinde arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet, ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk süreci tamamlanmadan doğrudan açılan davalar usulden reddedilir.
Anlaşamazsak arabulucuya doğrudan ödeme yapar mıyız?
Dava şartı arabuluculukta anlaşmazlık halinde ilk 2 saatin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir, taraflar arabulucuya doğrudan ödeme yapmaz. Ancak bu tutar daha sonra açılacak davada haksız çıkan taraftan yargılama gideri olarak tahsil edilir.
Arabuluculuk ücreti taksitle ödenebilir mi?
Arabuluculuk asgari ücret tarifesindeki ücretlerin ödeme zamanı ve şekli arabulucu ile taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilir. Ancak yasal olarak ücretin anlaşma anında muaccel olduğu kabul edilir.
Arabuluculuk anlaşma belgesi mahkeme kararı yerine geçer mi?
Anlaşma belgesi, taraflar, varsa avukatları ve arabulucu tarafından müştereken imzalanmışsa doğrudan ilam (mahkeme kararı) niteliğindedir. Avukat katılımı yoksa mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması şarttır.
Süreci Kolaylaştıracak Pratik Öneriler
Ortaklığın giderilmesi sürecinde arabuluculuk masasına oturmadan önce, uyuşmazlığa konu tüm malvarlığının güncel tapu ve sicil kayıtlarını hazır bulundurmanız gerekir. Görüşmeler esnasında yasal haklarınızı tam olarak bilmek ve karşı tarafa doğru teklifler sunabilmek adına, süreç başlamadan önce bir uzman eşliğinde ön hazırlık yapmanız ve hesaplama araçlarını kullanarak olası maliyet senaryolarını önceden analiz etmeniz yararınıza olacaktır.