Arabuluculuk süreci, taraflar arasındaki uyuşmazlıkları mahkeme dışı yollarla çözüme kavuşturan en etkili alternatif çözüm yöntemlerinden biridir. Bu sürecin yürütülmesinde tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişi olarak görev yapan arabulucunun, harcadığı emek ve zamanın karşılığı olarak ücrete hak kazanacağı kanunen güvence altına alınmıştır. Ancak uygulamada, arabuluculuk faaliyeti sona erdikten sonra tarafların arabuluculuk ücretini ödemekten kaçındığı durumlarla sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu durumda arabulucunun kendi ücret alacağını tahsil etmek amacıyla doğrudan icra takibi başlatıp başlatamayacağı sorusu büyük bir önem taşımaktadır.
Arabulucunun ücret alacağının tahsili için başvuracağı hukuki yollar, sürecin nasıl sonuçlandığına ve düzenlenen belgelerin niteliğine göre değişiklik gösterir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında belirlenen usul kuralları, arabulucuya alacağını tahsil edebilmesi için farklı icra takip yolları sunmaktadır. Bu süreçte yapılacak usul hataları, takibin iptal edilmesine veya ciddi zaman kayıplarına yol açabilir.
Arabuluculuk Ücret Alacağının Hukuki Temeli
Arabulucunun ücret hakkı, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.7 uyarınca yasal bir güvenceye bağlanmıştır. Arabulucu, aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk faaliyeti süresince yaptığı çalışmalar ve harcadığı emek için ücrete hak kazanır. Arabuluculuk ücreti ve masrafları, taraflarca eşit şekilde karşılanır; ancak taraflar bu konuda aralarında farklı bir paylaşım oranı da kararlaştırabilirler. Ücretin miktarı belirlenirken, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesi esas alınır.
2026 yılı için uygulanacak kurallar, 26.12.2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenmiştir. Bu tarifeye göre, arabuluculuk sürecinin anlaşma veya anlaşmazlıkla sonuçlanması, talep edilecek ücretin hesaplanma yöntemini doğrudan etkiler. Arabulucunun hak ettiği bu alacağı tahsil etmek için doğrudan icra yoluna başvurup başvuramayacağı ise elindeki belgenin niteliğine göre şekillenir.
Anlaşma Durumunda Ücret Alacağının İcra Takibine Konu Edilmesi
Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların bir anlaşmaya varması halinde, sürecin mali sonuçlarını ve arabuluculuk ücretinin kimin tarafından ödeneceğini gösteren bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belgenin icra takibine konu edilebilmesi için kanunun aradığı belirli şartların varlığı gerekir.
6325 sayılı Kanun m.18 uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşması halinde düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa, bu belge icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın doğrudan ilam niteliğinde belge sayılır. Bu durumda arabulucu, ödenmeyen ücret alacağı için doğrudan ilamlı icra takibi başlatma yetkisine sahiptir. İlamlı icra takibinde borçluya icra emri gönderilir ve takibe itiraz edilmesi takibi kendiliğinden durdurmaz.
Eğer anlaşma belgesinde tarafların veya avukatlarının imzası eksikse ya da süreç sadece taraflarca yürütülmüş ve imzalanmışsa, belgenin ilam niteliği kazanabilmesi için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. İcra edilebilirlik şerhi alınmadan bu belgeye dayanılarak ilamlı icra takibi başlatılması mümkün değildir. Şerh alındıktan sonra, belge ilam niteliği kazanır ve arabulucu bu şerhli belgeyle ilamlı takip yoluna başvurabilir. Şerh alınmaması durumunda ise ancak ilamsız icra takibi yoluna gidilebilir.
Anlaşma ile sonuçlanan uyuşmazlıklarda ödenecek asgari tutarlar ve oranlar tarifede net bir şekilde belirlenmiştir. Tarafların anlaşması halinde ödenecek ücret, asgari ücret tarifesindeki nispi oranlar üzerinden hesaplanır. Ödenecek tutarın hatasız belirlenmesi için arabuluculuk ücreti hesaplama aracı kullanılarak güncel tarifeye göre kesin hesaplama yapılması icra takibinin sıhhati açısından kritik önem taşır. 2026 yılı tarifesine göre, tek arabulucunun görev yaptığı durumlarda anlaşma halinde nispi ücret ilk 600.000 TL için %6, sonraki 960.000 TL için %5, sonraki 1.560.000 TL için %4, sonraki 3.120.000 TL için %3, sonraki 9.360.000 TL için %2, sonraki 12.480.000 TL için %1,5, sonraki 24.960.000 TL için %1 ve bu tutarı aşan kısım için %0,5 olarak uygulanır. Anlaşma halinde ücret hiçbir şekilde 9.000 TL altında olamaz; ticari ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında ise bu taban sınır en az 13.000 TL olarak uygulanır.
Anlaşma durumunda tarafların yükümlülüklerini daha detaylı incelemek için Arabuluculukta Anlaşma Halinde Yüzde Kaç Ücret Ödenir? başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.
Anlaşmazlık Durumunda Ücretin Tahsili ve İcra Süreci
Arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde, arabulucunun ücreti 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca saatlik ücret üzerinden hesaplanır. Anlaşmazlıkla biten iki taraflı uyuşmazlıklarda, tarifede yer alan saatlik ücret taraf başınadır. Arabulucunun bir saatlik toplam ücreti, taraf başına belirlenen tutarın iki tarafla çarpılmasıyla elde edilir.
Dava şartı olan arabuluculuk süreçlerinde, tarafların anlaşamaması halinde ilk 2 saatin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İlk 2 saati aşan sürelerin ücreti ise taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu aşamada arabulucu, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek kısım için doğrudan icra takibi yapmaz; bu tutar Adalet Bakanlığı tarafından arabulucunun banka hesabına ödenir. Bakanlık, ödediği bu tutarı daha sonra açılacak davada haksız çıkan taraftan yargılama gideri olarak tahsil eder.
Anlaşmazlık halinde uyuşmazlık türlerine göre 2026 yılı tarifesinde belirlenen taraf başına saatlik ücretler ve bütçeden ödenecek 2 saatlik toplam tutarlar şu şekildedir:
- Aile uyuşmazlıklarında: Taraf başına saatlik 1.000 TL (arabulucunun saatlik ücreti 2.000 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.000 TL'dir.
- Ticari uyuşmazlıklarda: Taraf başına saatlik 1.500 TL (arabulucunun saatlik ücreti 3.000 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 6.000 TL'dir.
- İşçi-işveren uyuşmazlıklarında: Taraf başına saatlik 1.130 TL (arabulucunun saatlik ücreti 2.260 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.520 TL'dir.
- Tüketici uyuşmazlıklarında: Taraf başına saatlik 1.000 TL (arabulucunun saatlik ücreti 2.000 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.000 TL'dir.
- Kira, komşu hukuku, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında: Taraf başına saatlik 1.170 TL (arabulucunun saatlik ücreti 2.340 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.680 TL'dir.
- Diğer uyuşmazlıklarda: Taraf başına saatlik 1.000 TL (arabulucunun saatlik ücreti 2.000 TL). Anlaşmazlık halinde bütçeden ödenen 2 saatlik ücret 4.000 TL'dir.
Arabuluculuk sürecinin ilk 2 saati aşması durumunda, aşan kısma ilişkin ücret doğrudan taraflardan talep edilir. Tarafların bu aşan kısmı ödememesi halinde, arabulucu elindeki arabuluculuk son tutanağına dayanarak taraflara karşı doğrudan ilamsız icra takibi (genel haciz yoluyla takip) başlatabilir. Son tutanak tek başına ilam niteliğinde bir belge olmadığı için bu durumda ilamlı icra takibi yapılamaz. Borçlu taraflar, kendilerine tebliğ edilen ödeme emrine karşı yasal süresi içinde itiraz ederlerse takip durur. Bu durumda arabulucunun takibin devamını sağlamak için itirazın iptali davası açması gerekir.
Anlaşmazlık halinde tarafların mali yükümlülüklerinin kapsamı hakkında detaylı bilgi için Arabuluculukta Anlaşamama Halinde Ücreti Kim Öder? başlıklı çalışmamızı inceleyebilirsiniz.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Usul Hataları
Arabuluculuk ücretinin icra yoluyla tahsilinde en sık yapılan usul hatası, eldeki belgenin niteliğine uygun olmayan takip yolunun seçilmesidir. Ortada usulüne uygun şekilde taraflar, avukatlar ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmış bir anlaşma belgesi veya mahkemeden alınmış bir icra edilebilirlik şerhi yokken ilamlı icra takibi başlatılması, borçlunun şikayeti üzerine icra mahkemesince takibin iptal edilmesiyle sonuçlanır.
Bir diğer önemli husus, tüketici uyuşmazlıklarındaki özel durumlardır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A uyarınca, tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklarda arabuluculuk bir dava şartı değildir. Bu nedenle, tüketici hakem heyeti sınırları içinde kalan uyuşmazlıklar için arabuluculuk süreci işletilmesi ve buna bağlı ücret talepleri usuli tartışmalara yol açabilir. Tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk usulünün doğru uygulanıp uygulanmadığı, icra takibine konu edilecek ücret alacağının varlığı açısından mutlaka denetlenmelidir.
Ayrıca, arabuluculuk ücret alacağına uygulanacak faiz türü ve başlangıç tarihi de uygulamada ihtilaflara neden olmaktadır. Arabuluculuk ücreti muaccel bir borç olmakla birlikte, borçlunun temerrüde düşürülmesi için icra takibinden önce usulüne uygun bir ihtarname gönderilmesi veya doğrudan icra takibinin başlatılması gerekir. Temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizin hesaplanmasında yasal faiz oranları dikkate alınmalıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Arabuluculuk ücretinin icra takibine konu edilmesi sürecinde hukuki hak kayıpları yaşamamak adına şu hususlara dikkat edilmesi gerekir:
- İcra takibine başlamadan önce, borçlu taraflara yazılı bir bildirim veya fatura gönderilerek ödeme için makul bir süre tanınması, temerrüt tarihinin tespiti açısından faydalı olacaktır.
- Anlaşma belgesine dayanarak doğrudan ilamlı icra takibi başlatılacaksa, belgedeki imzaların eksiksiz olduğu (taraflar, varsa avukatları ve arabulucu) mutlaka kontrol edilmelidir. İmzalardan biri eksikse, sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması ihmal edilmemelidir.
- İlamsız icra takibi başlatılması durumunda, borçlunun ödeme emrine itiraz etme ihtimaline karşı arabuluculuk son tutanağı, faaliyet süresini gösteren tutanaklar ve asgari ücret tarifesi hükümleri dosya kapsamına eklenmelidir.
- Takip işlemlerinin başlatılması ve takibi için gerekli olan dilekçe ve belgelerin hazırlanmasında teknik hatalardan kaçınmak adına profesyonel sistemlerden yararlanılabilir. Bu doğrultuda, icra takibi öncesinde gerekli hukuki metinlerin hazırlanması sürecinde Yapay Zeka ile Dilekçe ve Sözleşme Yazma desteği almak, usul hatalarını en aza indirmeye yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabulucu kendi ücreti için doğrudan ilamlı icra takibi yapabilir mi?
Evet, ancak bunun için arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen anlaşma belgesinin taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmış olması veya bu belgeye mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınmış olması gerekir. Bu şartlar varsa 6325 sayılı Kanun m.18 uyarınca ilamlı icra takibi yapılabilir.
Anlaşmazlık tutanağı ile ilamlı icra takibi başlatılabilir mi?
Hayır. Anlaşmazlık halinde düzenlenen arabuluculuk son tutanağı ilam niteliğinde bir belge değildir. Bu nedenle anlaşmazlık durumunda ödenmeyen arabuluculuk ücreti için sadece genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir.
Arabuluculuk ücreti icra takibinde faiz talep edilebilir mi?
Evet, ödenmeyen arabuluculuk ücreti için borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren faiz talep edilebilir. Temerrüt tarihi, borçluya gönderilen ihtarnamedeki sürenin bitimi veya doğrudan icra takibinin başlatıldığı tarihtir. Takipte yasal faiz uygulanır.
Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk ücreti için icra takibi yapılabilir mi?
Tüketici uyuşmazlığı dava şartı kapsamında ise ve anlaşma sağlanmışsa, anlaşma belgesine dayanarak icra takibi yapılabilir. Ancak tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı olmadığından, bu uyuşmazlıklarda arabuluculuk ücreti taleplerinin yasal dayanağı ve usulü titizlikle incelenmelidir.
Alacağın Tahsilinde İzlenecek Pratik Yol
Arabuluculuk ücret alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlatılmadan önce, borçlu taraflarla yazılı iletişim kanalları üzerinden irtibata geçilerek asgari ücret tarifesinden kaynaklanan borç miktarı net bir şekilde bildirilmeli ve ödeme talep edilmelidir. Bu dostane çözüm arayışı sonuç vermediği takdirde, eldeki belgenin niteliğine göre (ilamlı veya ilamsız) icra takip işlemlerine başlanmalıdır. İlamlı takip yapılabilecek durumlarda usul ekonomisi ve tahsilat hızı açısından bu yol tercih edilmeli; imza eksikliği olan durumlarda ise vakit kaybetmeden icra edilebilirlik şerhi alınarak sürecin güvence altına alınması sağlanmalıdır.