Hukuk yargılamasında tarafların iddia ve savunma hakları eşitlik ilkesi çerçevesinde korunur. Kendisine karşı dava açılmış olan davalı taraf, bu davaya cevap verirken aynı dosya üzerinden davacıya karşı kendi taleplerini ileri sürebilir. Bu usulü imkan, karşı dava olarak adlandırılır. Karşı dava, bağımsız bir dava olma niteliğini koruduğu için asıl davadan ayrı olarak harca ve yargılama giderlerine tabidir. Uygulamada en sık yapılan usul hatalarından biri, karşı davanın asıl davanın bir parçası olduğu düşüncesiyle harç yatırılmadan açılmasıdır.
Karşı dava açılırken ödenmesi gereken harçların türü ve miktarı, davanın konusuna ve talep edilen hakkın niteliğine göre değişiklik gösterir. Bu süreçte usuli bir hak kaybı yaşamamak adına harçların doğru hesaplanması ve süresi içinde mahkeme veznesine yatırılması gerekir. Karşı davanın süresi ve diğer usul kuralları hakkında detaylı bilgi edinmek için hukuk davalarında karşı dava açma şartları ve süreleri başlıklı çalışmamızı inceleyebilirsiniz.
Karşı Davanın Hukuki Niteliği ve Harç Yükümlülüğü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca karşı dava, asıl davaya cevap süresi içinde açılmalıdır. Karşı dava her ne kadar asıl davanın görüldüğü mahkemede ve aynı dosya numarası altında yürütülse de, bağımsız bir davanın tüm hukuki sonuçlarını doğurur. Harçlar Kanunu m.6 uyarınca, karşı davada da asıl davada olduğu gibi harç alınması zorunludur. Harç ödenmeksizin karşı dava açılması halinde mahkemece harçların tamamlanması için kesin süre verilir.
Karşı davayı açarken ödenecek harçlar iki ana grupta toplanır: Başvurma harcı ve karar ve ilam harcı. Karar ve ilam harcı ise davanın maktu veya nispi olmasına göre değişir. Eğer karşı davanın konusu para veya para ile değerlendirilebilen bir değer ise nispi harç; para dışındaki bir hakka ilişkin ise maktu harç söz konusu olur.
Karşı Davada Başvurma Harcı ve Vekalet Harcı
Karşı dava dilekçesi sunulurken, davanın açıldığı mahkeme türüne göre maktu bir başvurma harcı ödenmesi gerekir. 2026 yılı Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) uyarınca belirlenen güncel tarifeye göre mahkemelere göre ödenecek başvurma harçları şu şekildedir:
- Asliye mahkemelerinde (Asliye Hukuk, Asliye Ticaret, Aile vb.) açılacak karşı davalarda başvurma harcı: 732 TL
- Sulh hukuk mahkemelerinde açılacak karşı davalarda başvurma harcı: 335,20 TL
Eğer karşı dava bir vekil vasıtasıyla açılıyorsa, dava dilekçesine eklenecek vekaletname için 104 TL vekalet harcı ve baro pulu olarak da 164 TL vekalet pulu bedeli ödenmesi zorunludur. Bu maktu giderler, davanın değerinden bağımsız olarak her karşı dava açılışında maktu olarak tahsil edilir.
Nispi ve Maktu Karşı Davalarda Peşin Harç Hesaplama
Karşı davanın konusu para ile ölçülebilen bir talep ise (örneğin bir alacak, tazminat veya tapu iptali davası), nispi karar ve ilam harcı söz konusu olur. Nispi karar ve ilam harcı oranı 2026 yılı için binde 68,31 olarak uygulanmaktadır. Karşı dava açılırken bu toplam nispi harcın %25'i peşin harç olarak peşinen tahsil edilir.
Örneğin, asliye hukuk mahkemesinde asıl davaya karşı 100.000 TL değerinde bir alacak talebiyle karşı dava açıldığında harç hesabı şu şekilde yapılır:
- Nispi karar ve ilam harcı: 100.000 TL x binde 68,31 = 6.831 TL
- Peşin harç tutarı (%25): 6.831 TL / 4 = 1.707,75 TL
- Asliye mahkemesi başvurma harcı: 732 TL
- Toplam ödenecek harç: 1.707,75 TL + 732 TL = 2.439,75 TL (Vekalet harcı ve pulu hariç)
Eğer karşı davanın konusu para ile ölçülemiyorsa (örneğin sadece bir boşanma davası veya tahliye davası ise), maktu karar ve ilam harcı uygulanır. 2026 yılı tarifesine göre maktu karar ve ilam harcı 732 TL'dir. Bu durumda karşı dava açılırken başvurma harcının yanında bu maktu harcın tamamı peşin olarak tahsil edilir.
Dava açma aşamasında karşınıza çıkacak tüm harç kalemlerini detaylıca görmek için dava açarken ne kadar ödeyeceğim? başlangıç masrafları başlıklı içeriğimize göz atabilirsiniz. Ayrıca, dava türünüze göre güncel oranlar üzerinden hatasız bir hesaplama yapmak için Lawlera'nın sunduğu harç hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Gider Avansı ve Tebligat Masrafları
Karşı dava açılırken sadece harçlar değil, aynı zamanda yargılama işlemlerinin yürütülebilmesi için gider avansının da yatırılması gerekir. HMK Gider Avansı Tarifesi uyarınca, karşı davada taraf sayısına göre tebligat ücretleri ve diğer işlem giderleri hesaplanır. 2026 yılı tarifesine göre PTT normal tebligat ücreti 265 TL olarak belirlenmiştir. Tarifeye göre taraf başına 5 tebligat ücreti ve diğer iş ve işlemler için 530 TL gider avansı kalemi ödenmesi öngörülmüştür.
Karşı davada karşı taraf (yani asıl davanın davacısı) tek kişi ise, tebligat giderleri ve diğer usuli işlemler için gerekli olan minimum gider avansı tutarı bu tarife esaslarına göre belirlenir. Gider avansının eksik yatırılması durumunda mahkeme davacıya tamamlaması için kesin süre verir. Bu sürelere uyulmaması davanın usulden reddine yol açabilir. Bu konuda usul kurallarını kaçırmamak için eksik harç ve gider avansı tamamlama süresi kaç gündür? konulu yazımızdan faydalanabilirsiniz.
Karşı davanız için yatırmanız gereken tam avans tutarını belirlemek üzere pratik bir şekilde gider avansı hesaplama aracımızdan yararlanarak bütçenizi netleştirebilirsiniz.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Karşı dava harçlarının yatırılmasında en sık karşılaşılan hatalardan biri, cevap dilekçesi içinde sunulan karşı taleplerin mahkeme veznesince harçlandırılmamasıdır. Harçlandırılmayan bir karşı dava dilekçesi, hukuken geçerli bir karşı dava olarak kabul edilmez ve mahkemece dikkate alınmaz. Bu nedenle, karşı dava dilekçesi sisteme yüklenirken veya tevzi bürosuna teslim edilirken mutlaka harçlandırma işleminin yapılması ve harç alındı makbuzunun dosyaya eklenmesi gerekir.
Özellikle UYAP sistemi üzerinden karşı dava açılırken, sistem üzerinden asıl davanın içine girilerek "Karşı Dava Açılış" seçeneğinin seçilmesi ve harçların elektronik ortamda ödenmesi gerekir. Bu aşamada yapılan bir hata, karşı davanın bağımsız yeni bir dava gibi ayrı bir esasa kaydedilmesine ve davaların birleştirilmesi talebiyle uğraşılmasına neden olabilir. UYAP sisteminde bu işlemleri gerçekleştirirken UYAP ve UETS entegrasyonu özelliklerinden faydalanarak adli süreçlerinizi daha hızlı ve hatasız yönetebilirsiniz.
Karşı Davada Harçlar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Karşı dava harcı yatırılmazsa ne olur?
Karşı davanın harçları hiç yatırılmamış veya eksik yatırılmışsa, mahkeme tarafından HMK m.120 ve Harçlar Kanunu m.30 uyarınca harcın tamamlanması için davacıya kesin süre verilir. Bu kesin süre içinde harç tamamlanmazsa karşı davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Ancak bu durum asıl davanın yürütülmesini engellemez.
Karşı davada adli yardım talep edilebilir mi?
Evet, asıl davada olduğu gibi karşı davada da mali durumu yetersiz olan taraf HMK m.334 uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir. Adli yardım talebi kabul edilirse, karşı davayı açan taraf harçlardan ve gider avansı ödemekten geçici olarak muaf tutulur.
Karşı dava reddedilirse yatırılan peşin harç geri alınabilir mi?
Karşı davanın reddedilmesi halinde, başlangıçta yatırılan peşin karar ve ilam harcı geri ödenmez. Bu harç, maktu karar ve ilam harcına mahsup edilir. Ancak davanın kabulü halinde, ödenen harçlar yargılama gideri olarak karşı tarafa yükletilir.
Asıl dava geri çekilirse karşı davanın harç durumu ne olur?
Asıl davanın geri çekilmesi, feragat edilmesi veya reddedilmesi karşı davayı etkilemez. Karşı dava bağımsız bir dava olduğu için kendi harç ve giderleriyle görülmeye devam eder ve esastan karara bağlanır.
Karşı Davada Hak Kaybı Yaşamamak İçin Pratik Öneriler
Karşı dava açmayı planlıyorsanız, öncelikle cevap süresini kaçırmamaya azami dikkat gösterin. Karşı davanızın konusunu net bir şekilde belirledikten sonra, talebinizin maktu mu yoksa nispi mi olduğunu tespit edin. Nispi taleplerde harç miktarı yüksek olabileceğinden, dava değerini doğru belirlemek gereksiz harç ödemelerinin önüne geçer. Harç ve gider avansını dava dilekçesini sunduğunuz gün eş zamanlı olarak mahkeme veznesine veya UYAP üzerinden adliye hesabına yatırın ve makbuzu dosyanıza eklemeyi ihmal etmeyin.