Kısmi Dava Kurumu ve Harçlandırma Esasları
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.109 uyarınca, talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı dava yoluyla ileri sürülebilmektedir. Alacak miktarının tam olarak belirlenebildiği veya belirlenmesinin davacıdan beklenebileceği hallerde dahi kısmi dava açılması mümkündür. Davacı, hak etmiş olduğu toplam alacağın yalnızca belirli bir bölümünü dava konusu ederek yargılama sürecini başlatabilir. Bu usul, başlangıçta ödenecek yargılama giderlerini ve harç yükümlülüklerini minimize etmek adına uygulamada sıklıkla tercih edilmektedir.
Kısmi dava açılırken ödenecek harçlar, dava dilekçesinde gösterilen geçici talep sonucu üzerinden belirlenir. 492 sayılı Harçlar Kanunu kuralları uyarınca, konusu para veya para ile değerlendirilebilen değerler olan davalarda nispi karar ve ilam harcı alınması zorunludur. Nispi karar ve ilam harcı oranı 2026 yılı tarifelerine göre binde 68,31 olarak uygulanmaktadır. Dava açılışında bu nispi harcın %25 oranındaki kısmı peşin harç olarak tahsil edilir. Ayrıca asliye mahkemelerinde dava açılırken 732 TL başvurma harcı ve 104 TL vekalet harcı ile baro pulu ödenmesi gerekmektedir. Başlangıçta yatırılması gereken bu tutarlar, Dava Açarken Ne Kadar Ödeyeceğim? Başlangıç Masrafları kapsamında değerlendirilen temel kalemlerdir.
Bakiye Alacağın Islah Yoluyla Artırılması ve Harç Tamamlama Usulü
Kısmi davada yargılama ilerledikçe, özellikle bilirkişi incelemesi neticesinde gerçek alacak miktarı netlik kazanır. Davacı, dava dilekçesinde saklı tuttuğu bakiye alacağını aynı dava dosyası içinde talep etmek isterse HMK m.176 ve devamı maddelerinde düzenlenen ıslah kurumuna başvurmak durumundadır. Islah dilekçesi ile talep edilen miktar artırıldığında, artırılan kısım üzerinden de nispi harç ödenmesi zorunludur.
Harçlar Kanunu m.30 ve m.32 hükümleri uyarınca, yargılama sırasında harcı ödenmeyen işlemler yapılamaz. Islah dilekçesinin mahkemeye sunulmasıyla birlikte, artırılan yeni miktar üzerinden hesaplanacak binde 68,31 oranındaki nispi karar ve ilam harcının %25 oranındaki peşin harç tutarı hesaplanarak mahkeme veznesine yatırılmalıdır. Bu eksikliğin giderilmesi için mahkemece davacı tarafa kesin süre verilir. Eksik harcın süresi içinde tamamlanmaması durumunda izlenecek yasal prosedürler hakkında detaylı bilgi edinmek için Eksik Harç ve Gider Avansı Tamamlama Süresi Kaç Gündür? başlıklı çalışmamız incelenebilir.
Islah yoluyla harç tamamlama işlemlerinde yeni bir başvurma harcı ödenmez. Çünkü ıslah, mevcut davanın içinde yapılan usuli bir işlemdir ve yeni bir dava niteliği taşımamaktadır. Bu durum, davacı açısından ikinci bir maktu başvurma harcı ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırarak usuli bir ekonomi sağlar.
Ek Dava Açılması Durumunda Karşılaşılan Masraflar
Davacı, kısmi davada saklı tuttuğu bakiye alacağını aynı dosyada ıslah yoluyla talep etmek yerine, tamamen bağımsız yeni bir dava açarak da talep edebilir. Bu bağımsız davaya hukuk yargılamasında ek dava adı verilir. Ek dava açılması yöntemi tercih edildiğinde, ıslah yöntemine kıyasla çok daha yüksek bir masraf yükü ortaya çıkmaktadır.
Ek dava, teknik ve hukuki açıdan tamamen yeni ve bağımsız bir dava olduğundan, sıfırdan bir dava açılış masrafı gerektirir. Bu kapsamda ek dava açılırken şu harç ve gider kalemlerinin yeniden ödenmesi zorunludur:
- Asliye mahkemeleri için geçerli olan 732 TL tutarındaki başvurma harcı yeniden ödenir.
- Ek davada talep edilen bakiye miktar üzerinden hesaplanacak nispi karar ve ilam harcının (binde 68,31) %25 oranındaki peşin harcı vezneye yatırılır.
- Davayı temsil eden avukat için yeniden 104 TL vekalet harcı ve 164 TL vekalet pulu ödemesi yapılır.
- HMK Gider Avansı Tarifesi uyarınca, davanın taraflarına yapılacak tebligatlar ve diğer işlemler için gider avansı yatırılması zorunludur. 2026 yılı tarifesine göre PTT normal tebligat ücreti 265 TL olup, taraf başına 5 tebligat hesabı ve diğer işlemler için öngörülen 530 TL eklenerek gider avansı tamamlanmalıdır.
Yargılama giderlerinin tam listesini çıkarmak ve bütçe planlaması yapmak için web sitemizde yer alan harç hesaplama aracı üzerinden güncel rakamlarla hesaplama gerçekleştirilebilir.
Islah ile Ek Dava Arasındaki Masraf ve Usul Farkları
Bakiye alacağın tahsili için ıslah yolunun seçilmesi ile ek dava açılması yolu arasında hem mali hem de usuli açıdan çok ciddi farklar bulunmaktadır. Bu farklar davanın seyrini ve tarafların mali yükümlülüklerini doğrudan etkiler. Karşılaştırmalı analiz şu şekildedir:
Başvurma Harcı ve Vekalet Masrafları
Islah işleminde yeni bir başvurma harcı (732 TL) ödenmezken, ek davada bu harç zorunlu olarak tahsil edilir. Ayrıca ek davada yeniden vekalet harcı ve vekalet pulu ödenmesi gerekirken, ıslah dilekçesinde bu masraflar kalemi yer almaz.
Gider Avansı ve Tebligat Giderleri
Ek dava açıldığında, mahkeme davalı tarafa yeni bir dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ etmek zorundadır. Bu durum HMK Gider Avansı Tarifesi uyarınca tebligat giderlerinin ve diğer yargılama giderlerinin yeniden yatırılmasını gerektirir. Islah dilekçesi ise mevcut dosya üzerinden karşı tarafa tebliğ edildiğinden, ek bir dava dosyası gider avansı bütçesi oluşturmaya gerek kalmaz. Gider avansının başlangıçta nasıl hesaplandığını incelemek adına gider avansı hesaplama aracı kullanılabilir.
Vekalet Ücreti Farkı
Islah yapıldığında, mahkeme tek bir dava üzerinden karar vereceği için davacı lehine tek bir nispi vekalet ücretine hükmedilir. Ancak ek dava açılması halinde, her iki dava dosyası birleştirilse dahi, ek davanın açıldığı tarihteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı aleyhine ayrı bir vekalet ücretine hükmedilmesi gerekecektir. Bu durum davalı açısından ek bir mali yük yaratırken, davacı vekili için de usuli süreçlerin takibini karmaşıklaştırabilir.
Kısmi Davada Harç ve Masraf Yönetimine İlişkin Sıkça Sorulan Sorular
Kısmi davada ıslah yaparken harç ne zaman ödenmelidir?
Islah dilekçesi mahkemeye sunulduğu anda, artırılan kısma ilişkin nispi peşin harcın ödenmesi gerekir. Harç ödenmeden ıslah dilekçesi işleme alınmaz ve mahkemece harcın tamamlanması için kesin süre verilir.
Ek dava açıp ana dava ile birleştirmek masrafları azaltır mı?
Ek davanın ana dava ile birleştirilmesi, sadece yargılamanın tek elden yürütülmesini sağlar. Birleşme kararı verilmiş olsa bile, ek davanın açılışı sırasında ödenen başvurma harcı, vekalet harcı ve başlangıç gider avansı geri iade edilmez. Dolayısıyla birleştirme kararı maliyetleri geriye dönük olarak azaltmaz.
Islah harcı hesaplanırken hangi oran baz alınır?
Islah harcı, ıslah edilen (artırılan) net miktar üzerinden hesaplanır. Toplam alacaktan, ilk dava dilekçesinde harçlandırılan kısım düşülür ve kalan bakiye miktar üzerinden binde 68,31 oranının %25'i peşin harç olarak tahsil edilir.
Kısmi davada ıslah yerine ek dava açmak hak kaybına yol açar mı?
Ek dava açılması durumunda zamanaşımı süresi ek davanın açıldığı tarihe göre kesilir. Islah durumunda ise ıslah dilekçesinin verildiği tarih esas alınır. Zamanaşımı süresinin dolmak üzere olduğu durumlarda usuli sürelerin kaçırılmaması adına her iki yöntemin de riskleri titizlikle analiz edilmelidir. Dava dosyalarındaki tüm iddia, savunma ve bilirkişi raporlarının analizi aşamasında profesyonel sistemler üzerinden gerçekleştirilen dava, dilekçe ve belge analizi süreçleri, usuli hataların ve hak kayıplarının önüne geçmektedir.
Bakiye Alacak Taleplerinde Pratik Yol Haritası
Kısmi davalarda bakiye alacağın tahsili için yöntem seçilirken öncelikle zamanaşımı süreleri kontrol edilmelidir. Eğer zamanaşımı yönünden bir risk bulunmuyorsa, maliyet analizi yapılmalıdır. Islah yöntemi, ek dava açılmasına kıyasla başvurma harcı, gider avansı ve ek vekalet pulları gibi maktu masraflardan tasarruf edilmesini sağlar. Bu nedenle, usuli bir zorunluluk bulunmadığı müddetçe bakiye alacağın aynı dosya içerisinde ıslah dilekçesiyle ve harcı tamamlanarak talep edilmesi mali açıdan en avantajlı stratejidir. Dava açılmadan veya ıslah yapılmadan önce tüm harç kalemlerinin güncel tarifeler üzerinden detaylıca hesaplanması, yargılama sürecinde beklenmedik masraf sürprizleriyle karşılaşılmasını engelleyecektir.