Üst Derece Mahkemelerinde Kanun Yolu Masrafları
Yerel mahkemelerin vermiş olduğu kararlara karşı bir üst mahkemeye başvurmak, adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından biridir. Ancak kanun yollarına müracaat edilmesi belirli mali yükümlülükleri de beraberinde getirir. Kanun koyucu, yargı sisteminin gereksiz başvurularla meşgul edilmesini önlemek ve yargılama giderlerinin bir kısmını davanın taraflarına yüklemek amacıyla harç sistemini yürürlüğe koymuştur. Davalı sıfatıyla yerel mahkeme kararını istinaf veya temyiz etmek istediğinizde, usulüne uygun bir başvuru yapabilmek için harç ve gider avansını eksiksiz şekilde yatırmanız gerekir.
Harçların doğru hesaplanamaması veya eksik yatırılması, hak arama hürriyetinizi kısıtlayabilecek ciddi usuli sonuçlar doğurabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, harçların eksik yatırılması durumunda mahkemece verilecek kesin süre içinde eksikliğin giderilmemesi, kanun yolu başvurusundan vazgeçmiş sayılmanıza neden olur. Bu nedenle, başvuru öncesinde ödenecek kalemlerin net olarak belirlenmesi hayati önem taşır.
Kanun Yolu Başvurularında Harçların Hukuki Çerçevesi
Kanun yolu başvurularında harçlar, temel olarak iki ana kalemden oluşur: başvurma harcı ve karar harcı. Başvurma harcı maktu niteliktedir ve başvurunun işleme alınabilmesi için maktu olarak tahsil edilir. Karar harcı ise davanın konusunun para veya para ile değerlendirilebilen bir değer olup olmamasına göre maktu ya da nispi olarak değişkenlik gösterir.
Davanın konusunun maktu harca tabi olduğu hallerde (örneğin boşanma, velayet veya tahliye davaları gibi) hem başvurma harcı hem de karar harcı maktu olarak ödenir. Ancak davanın konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin ise (örneğin alacak, tazminat veya itirazın iptali davaları), davalı tarafın ödemesi gereken karar harcı nispi esasa göre belirlenir. Bu ayrım, başvuru maliyetlerini doğrudan etkileyen en temel unsurdur.
İstinaf Başvurusunda Harç Hesaplama Esasları
Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) nezdinde yapılacak istinaf başvurularında davalı taraf için tahsil edilecek harç kalemleri davanın niteliğine göre şekillenir. 2026 yılı güncel tarifelerine göre istinaf kanun yoluna başvururken şu kalemlerin yatırılması zorunludur:
- İstinaf başvurma harcı (BAM hukuk): 2.002 TL
- Maktu karar ve ilam harcı: 732 TL (Davanın maktu harca tabi olduğu hallerde)
Eğer dava konusu miktar parayla ölçülebiliyorsa ve mahkeme davacının talebini kısmen veya tamamen kabul etmişse, davalı tarafın nispi harç ödemesi gerekir. Bu durumda yerel mahkemenin hükmettiği ve davalının aleyhine olan toplam miktar üzerinden nispi karar ve ilam harcı olan binde 68,31 oranı esas alınır. Davalı, istinaf yoluna başvururken bu hesaplanan toplam nispi karar harcının %25 oranındaki kısmını peşin harç olarak yatırmakla yükümlüdür.
Örneğin, yerel mahkemece davalı aleyhine 100.000 TL tazminata hükmedilmişse, bu tutar üzerinden hesaplanacak binde 68,31 oranındaki nispi karar ve ilam harcı 6.831 TL olacaktır. Davalının istinaf aşamasında ödemesi gereken kanun yolu karar harcı ise bu tutarın %25'i olan 1.707,75 TL peşin harçtır. Davalı ayrıca 2.002 TL tutarındaki istinaf başvurma harcını da buna eklemelidir.
Sürecin sağlıklı yürütülebilmesi adına, dava dosyanızdaki güncel harç kalemlerini hesaplamak için profesyonel bir harç hesaplama aracı kullanmanız hesap hatalarının önüne geçecektir.
Temyiz Başvurusunda Harç Hesaplama Esasları
Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay nezdinde temyiz yoluna başvurulduğunda ödenecek harçlar, istinaf aşamasındaki mantıkla benzerlik gösterse de maktu harç tutarları farklıdır. 2026 yılı tarifesine göre temyiz aşamasında ödenmesi gereken harçlar şu şekildedir:
- Temyiz başvurma harcı: 3.608,50 TL
- Maktu karar ve ilam harcı: 732 TL (Davanın maktu harca tabi olduğu durumlarda)
Nispi harca tabi davalarda ise davalı, yine aleyhine hükmedilen miktar üzerinden hesaplanacak binde 68,31 oranındaki harcın %25'ini temyiz aşamasında peşin olarak ödemek zorundadır.
Gerekli harçların yanında, tebligat ve yazışma giderlerini karşılamak üzere gider avansı hesaplama kriterleri dikkate alınarak belirlenen gider avansının da mahkeme veznesine yatırılması şarttır. HMK Gider Avansı Tarifesi uyarınca normal bir tebligat ücreti 265 TL olarak uygulanmakta olup, taraf başına 5 tebligat ve diğer işler için 530 TL avans ödenmesi gerekmektedir.
Kanun Yolu Harçlarında Dikkat Edilecek Kurallar
Kanun yolu harçlarının eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması durumunda uygulanan temel kurallar şunlardır:
- Harç Tamamlama Muhtırası: Harcın eksik yatırıldığı anlaşılırsa başvuru doğrudan reddedilmez; başvurana eksik harcı bir haftalık kesin süre içinde tamamlaması, aksi halde başvurudan vazgeçmiş sayılacağı ihtar edilir (HMK m.344).
- Karar Harcının Sınırlandırılması: Davalının yalnızca kendi aleyhine hükmedilen kısım yönünden harçtan sorumlu tutulacağı kabul edilmiştir. Davalı, davanın kabul edilen kısmı üzerinden nispi harç ödemekle yükümlü olup, reddedilen kısım için herhangi bir kanun yolu karar harcı ödemez.
- Adli Yardım Talebinin Öncelikli İncelenmesi: Temyiz veya istinaf dilekçesiyle birlikte adli yardım talebinde bulunulmuşsa, mahkemenin harç eksikliğinden dolayı muhtıra çıkarmadan önce öncelikle adli yardım talebini karara bağlaması gerektiği vurgulanmaktadır.
Özellikle dava dosyasındaki usuli eksikliklerin giderilmesi sürecinde hukuki durumunuzu netleştirmek adına Hukuk Davalarında Adli Yardım Talebi ve Şartları konusunu detaylıca inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf harcı eksik yatırılırsa ne olur?
İstinaf harcının eksik yatırılması halinde mahkeme size 7 günlük kesin süre içeren bir muhtıra gönderir. Bu süre içinde eksikliği tamamlamazsanız, istinaf başvurusundan vazgeçmiş sayılmanıza karar verilir.
Davalı taraf maktu harç ödeyerek istinaf yapabilir mi?
Davanın konusu para ile ölçülemiyorsa davalı sadece maktu harç öder. Ancak para alacağına ilişkin davalarda davalı aleyhine hükmedilen miktarın binde 68,31'inin dörtte birini (%25) peşin karar harcı olarak yatırmak zorundadır.
Adli yardım talepli kanun yolu başvurusunda harç ödenir mi?
Adli yardım talebi mahkemece kabul edilirse, başvuru sahibi harç ve gider avansı ödemekten geçici olarak muaf tutulur. Talebin reddi halinde ise harçların tamamlanması için süre verilir. Adli yardım süreçlerinin detayları için Hukuk Davalarında Adli Müzaheret ve Ücretsiz Dava Açma rehberimizden yararlanabilirsiniz.
Kanun Yolu Başvurularında Hak Kaybını Önleyecek Tavsiyeler
Kanun yolu başvurularında süreyi kaçırmamak kadar, harç ve gider avansını kuruşu kuruşuna doğru yatırmak da davanın usulden reddedilmesini önleyen en kritik adımdır. Kararı veren yerel mahkemenin kalemiyle irtibata geçerek harç miktarını teyit etmek ve ödemeyi UYAP sistemi üzerinden elektronik olarak gerçekleştirmek, olası hesap hatalarını ve gecikmeleri minimuma indirecektir. Özellikle nispi harç hesaplamalarında faiz yürütülmüş tutarların hesaba katılıp katılmadığını kontrol etmeniz, hak kaybı yaşamanızın önüne geçecektir.