İdari Yargılama Usulünde Duruşma Kavramı ve Hukuki Çerçeve
İdari yargılama usulü, kural olarak dosya üzerinden yürütülen yazılı bir yargılama sistemine dayanır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 17 uyarınca, idare ve vergi mahkemelerinde duruşma yapılması tarafların talebine veya mahkemenin kendiliğinden karar vermesine bağlıdır. Yazılı yargılama esas olmakla birlikte, duruşma icra edilmesi halinde davanın takibi için harcanan emek ve mesai artış göstermektedir. Bu durum, yargılama giderlerinin önemli bir kalemi olan vekalet ücretine doğrudan etki eder.
Avukatlık Kanunu m. 164 ve m. 168 uyarınca hazırlanan ve yürürlükte olan tarifeler, mahkemelerce hükmedilecek yargılama gideri niteliğindeki vekalet ücretinin alt sınırlarını belirler. İdari yargıda davanın duruşmalı veya duruşmasız olarak karara bağlanması, hükmedilecek maktu ücret tutarını doğrudan değiştiren en temel usuli kriterlerden biridir.
Duruşmalı ve Duruşmasız İşlerde Vekalet Ücreti Farkı
İdare ve vergi mahkemelerindeki iptal ve tam yargı davalarında, davanın duruşmalı olarak yürütülmesi halinde avukatın üstlendiği mesai artmaktadır. Bu doğrultuda, 04.11.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2025-2026 dönemi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) kapsamında duruşmalı ve duruşmasız işler için farklı maktu ücretler öngörülmüştür.
Tarife uyarınca, idare ve vergi mahkemelerinde duruşmasız işler için belirlenen maktu vekalet ücreti 30.000 TL iken, davanın duruşmalı olması halinde bu tutar 40.000 TL olarak uygulanır. Davanın türüne göre ödenecek asgari tutarları netleştirmek ve güncel tarifeler üzerinden işlem yapmak için vekalet ücreti hesaplama aracından yararlanılabilir. Benzer şekilde, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da görülen davalarda da duruşmasız işler için 40.000 TL, duruşmalı işler için ise 65.000 TL maktu vekalet ücretine hükmedilir.
Yaklaşan yeni dönem tarifelerinin ne zaman yürürlüğe gireceği ve olası değişikliklerin takibi açısından 2026-2027 dönemi AAÜT geçiş süreci önem arz etmektedir.
Duruşmalı Vekalet Ücretinin Davacı veya İdareye Yüklenmesi
İdari yargıda davanın tamamen kabulü, tamamen reddi veya kısmen kabul ve kısmen reddi durumlarında vekalet ücretinin taraflara yüklenme usulü değişiklik gösterir. Davanın tamamen kabulü halinde, haklı çıkan davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirmişse, duruşmalı vekalet ücretinin tamamı davalı idareye yüklenir. Tam tersi durumda, davanın tamamen reddedilmesi halinde ise davalı idare kendisini hukuk müşaviri veya kadrolu avukat ile temsil ettirmişse, duruşmalı vekalet ücreti davacı tarafa yükletilir.
Uygulamada en çok uyuşmazlık konusu olan durum ise davanın kısmen kabul edilmesi ve kısmen reddedilmesidir. İptal davalarında bölünebilirlik durumu söz konusu değilse maktu ücret tek bir taraf lehine hükmedilirken, tam yargı davalarında (tazminat istemlerinde) nispi ve maktu ücret dengesi kurulur. Kısmen kabul ve kısmen ret halinde tarafların haklılık oranına göre vekalet ücretinin nasıl paylaştırılacağı konusunda Kısmen Kabul Kısmen Ret Durumunda Vekalet Ücreti Bölüşümü kuralları dikkate alınmalıdır. İdari yargı hakimi, tarafların talep ettiği tazminat miktarı ile hükmedilen miktar arasındaki oranı gözeterek vekalet ücretini paylaştırır.
Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar ve Usul Hataları
İdare ve vergi mahkemelerindeki duruşmalı yargılamalarda vekalet ücretine hükmedilirken sıklıkla yapılan usul hatalarından biri, duruşmaya fiilen katılmayan vekil lehine duruşmalı vekalet ücretine hükmedilmesidir. Mahkemenin duruşma açmış olması tek başına duruşmalı vekalet ücretine hak kazanılması için yeterli değildir. Hak sahibinin veya vekilinin duruşmaya fiilen katılmış olması gerekir. Duruşma davetiyesine rağmen duruşmaya mazeretsiz katılmayan veya sadece duruşma gününün ertelenmesini talep eden vekil lehine duruşmalı değil, duruşmasız maktu vekalet ücretine (30.000 TL) hükmedilmesi gerekir.
Bir diğer usul hatası ise birden fazla davalı idarenin bulunduğu durumlarda yaşanmaktadır. Davanın kabulü halinde, husumetin yöneltildiği idarelerin sorumluluk alanlarına göre vekalet ücretinin müteselsilen mi yoksa payları oranında mı yükletileceği kararda net biçimde gösterilmelidir. Aksi durum, kararın kanun yolunda bozulmasına sebebiyet vermektedir.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
İdari yargıda duruşmalı vekalet ücreti talep edilirken ve yargılama giderleri hesaplanırken şu hususlara dikkat edilmesi gerekir:
- Duruşma talebinin dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça belirtilmiş olması gerekir. Sonradan yapılan duruşma talepleri mahkemenin takdirine bağlıdır.
- Duruşma günü mahkemede hazır bulunulduğuna dair duruşma tutanağının imzalanmış olması, vekalet ücretinin duruşmalı tarifeden (40.000 TL) hesaplanabilmesi için zorunlu bir ispat aracıdır.
- Tam yargı davalarında hükmedilecek vekalet ücreti, kabul edilen miktar üzerinden AAÜT nispi dilimlerine göre hesaplanır. 2025-2026 tarifesindeki nispi dilimler uyarınca ilk 600.000 TL için %16 oranı uygulanır. Ancak hükmedilecek bu nispi ücret, hiçbir şekilde duruşmalı maktu ücret olan 40.000 TL tutarının altında kalamaz.
- Hukuki araştırmaların ve emsal kararların incelenmesi aşamasında, Danıştay'ın duruşmalı vekalet ücretine ilişkin güncel yaklaşımlarını analiz etmek için Emsal Karar Arama Motoru üzerinden sorgulama yapılması hatalı karar verilmesini önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Duruşmaya katılmayan avukat duruşmalı vekalet ücreti alabilir mi?
Hayır, duruşmaya fiilen katılmayan veya geçerli bir mazeret sunmaksızın duruşmada hazır bulunmayan avukat adına duruşmalı vekalet ücretine hükmedilemez. Bu durumda mahkeme duruşmasız vekalet ücreti olan 30.000 TL tutarına hükmeder.
İdari yargıda duruşmalı vekalet ücreti ne kadardır?
04.11.2025 yürürlük tarihli 2025-2026 AAÜT uyarınca, idare ve vergi mahkemelerinde duruşmalı vekalet ücreti en az 40.000 TL olarak belirlenmiştir.
Davalı idare kendisini avukatla temsil ettirmezse vekalet ücreti ödenir mi?
Hayır, davalı idarenin hukuk müşavirliği teşkilatı bulunmuyor veya dava kadrolu bir avukat tarafından takip edilmiyorsa, idare lehine vekalet ücretine hükmedilemez. Vekalet ücretine hükmedilebilmesi için fiili bir vekil temsilinin bulunması şarttır.
Duruşma yapılmasına rağmen karar duruşmasız gibi yazılmışsa ne yapılmalıdır?
Mahkemenin duruşma icra etmesine rağmen gerekçeli kararda duruşmasız vekalet ücretine hükmetmesi bir maddi hata veya usul hatasıdır. Bu durumda karara karşı istinaf yoluna başvurularak vekalet ücretinin duruşmalı tarifeye göre düzeltilmesi talep edilmelidir.
Hak Kayıplarını Önlemek İçin Pratik Öneriler
İdari davalarda duruşma yapılması, yargılama sürecini doğrudan etkileyen ve idarenin işlemindeki hukuka aykırılıkların sözlü olarak da ifade edilmesine olanak tanıyan önemli bir usul hakkıdır. Duruşma talebinde bulunurken davanın mali portresi ve yargılama giderleri göz önünde bulundurulmalıdır. Duruşma gününün kaçırılmaması, duruşma tutanağının eksiksiz imzalanması ve mahkemece hükmedilecek vekalet ücretinin güncel tarifedeki maktu sınır olan 40.000 TL altında kalmamasının denetlenmesi hak kayıplarını önleyecektir. Kararın tebliğinden sonra vekalet ücreti yönünden bir eksiklik tespit edilirse, yasal süreler içerisinde kanun yoluna başvurulması ihmal edilmemelidir.