Ceza Soruşturma Evresinde Avukatlık Ücretinin Yasal Çerçevesi
Ceza muhakemesinde soruşturma evresi, şikayet, ihbar veya başka bir suretle suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen hassas süreci ifade eder. Bu süreçte şüphelinin müdafi veya müştekinin/suçtan zarar görenin vekil vasıtasıyla temsil edilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşır. Soruşturma aşamasında sunulan avukatlık hizmetinin karşılığı olan ücret, taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabileceği gibi, asgari sınır olarak her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) esas alınır.
04.11.2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren AAÜT 2025-2026 tarifesi uyarınca, ceza soruşturma evresinde takip edilen işler için belirlenen asgari maktu vekalet ücreti 11.000 TL olarak düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmesel ilişki kapsamında bu tutarın altında bir ücret belirlenmesi hukuken mümkün değildir. Şüpheli veya müşteki ile avukat arasında yazılı bir ücret sözleşmesi bulunmaması halinde, asgari tarife hükümleri uygulanır.
Soruşturma aşamasında gerçekleştirilen işlemler, ifade alma sürecinde hazır bulunma, dilekçe sunma, delillerin toplanmasını talep etme ve kolluk ile savcılık nezdindeki her türlü usuli işlemi kapsar. Bu aşamada sunulan hukuki yardımın niteliği ve kapsamı, ödenecek ücretin belirlenmesinde temel etkendir.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK) ve Vekalet Ücreti
Soruşturma evresi sonunda Cumhuriyet savcısı, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması halinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) verir. Uygulamada en çok merak edilen hususlardan biri, hakkında KYOK verilen ve kendisini vekil ile temsil ettiren şüpheli lehine vekalet ücretine hükmedilip hükmedilmeyeceğidir.
Hukuk davalarında davanın reddedilmesi halinde davalı lehine karşı taraf vekalet ücreti nedir, kime ödenir kuralı işletilirken, ceza soruşturması neticesinde verilen KYOK kararlarında durum farklılık gösterir. Ceza Muhakemesi Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, soruşturma aşamasında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlarda şüpheli yararına karşı taraf vekalet ücretine hükmedileceğine dair yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.
Yargısal kararlarda da istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere, soruşturma aşaması bir dava niteliğinde olmadığından ve savcılık makamı bir mahkeme sıfatı taşımadığından, KYOK kararı ile birlikte şüpheli lehine Hazine aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, şüpheli müdafi olarak görev yapan avukatın ücreti, yalnızca şüpheli ile yapılan iç ilişkideki vekalet sözleşmesine dayanılarak müvekkilden tahsil edilir.
Soruşturma ve Kovuşturma Aşamasında Ücret Ayrımı
Ceza yargılamasında soruşturma evresi ile kovuşturma (mahkeme) evresi hukuken ve ücretlendirme açısından birbirinden tamamen bağımsızdır. Soruşturma aşaması için ödenen maktu ücret, iddianamenin kabulüyle birlikte sona erer. Davanın açılmasıyla başlayan kovuşturma evresinde avukatın görevi devam edecekse, mahkeme derecesine göre yeni bir vekalet ücretinin ödenmesi gerekir.
Yürürlükteki tarifeye göre ceza yargılamasının farklı aşamaları için belirlenen asgari maktu ücretler şu şekildedir:
- Ceza soruşturma evresi için belirlenen maktu tutar 11.000 TL düzeyindedir.
- Soruşturma aşamasında koruma tedbirlerine itiraz veya sorgu işlemlerinin yapıldığı Sulh ceza hâkimliği / infaz hâkimliği nezdindeki işler için 18.000 TL maktu ücret öngörülmüştür.
- Davanın açılmasıyla birlikte Asliye ceza mahkemesinde görülecek davalar için 45.000 TL asgari maktu ücret uygulanır.
- Ağır ceza mahkemesi görev alanına giren davalarda ise asgari maktu ücret 65.000 TL olarak belirlenmiştir.
Bu maktu ücretlerin her biri ayrı birer hukuki aşamayı temsil eder. Soruşturma aşamasında avukata ödenen ücret, davanın açılması durumunda asliye veya ağır ceza mahkemesindeki yargılamayı kapsamaz. Sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, her aşama için tarifede öngörülen asgari sınırların altında kalmamak kaydıyla ayrı ücret kararlaştırılmalıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar ve Usul Hataları
Ceza soruşturmalarında vekalet ücretinin belirlenmesi ve tahsilinde hem avukatların hem de müvekkillerin düşebileceği bazı usuli hatalar mevcuttur. Bu hataların önüne geçmek için yasal düzenlemelerin sınırlarına dikkat edilmesi gerekir. Avukatlık Kanunu m. 164 uyarınca avukatlık ücreti, kararlaştırılan işin tamamlanmasıyla muaccel hale gelir. Soruşturma aşamasında bu durum, KYOK kararının kesinleşmesi veya iddianamenin kabul edilmesiyle gerçekleşir.
Sıkça yapılan hatalardan biri, soruşturma aşaması için tek bir ücret belirlenip bu ücretin mahkeme aşamasını da kapsayacağının varsayılmasıdır. Yazılı sözleşme yapılmadığı durumlarda, mahkeme aşamasına geçildiğinde ciddi uyuşmazlıklar yaşanabilmektedir. Bu tür uyuşmazlıkların önüne geçmek adına tarafların sürecin başında net bir sözleşme akdetmesi önerilir.
Doğru ücret tespiti ve tarife takipleri için dijital araçlardan faydalanmak hata payını en aza indirir. Güncel tarifeler üzerinden hesaplama yapmak amacıyla vekalet ücreti hesaplama sistemleri aktif olarak kullanılabilir. Bu sayede hem maktu limitler hem de olası nispi durumlardaki yasal sınırlar saniyeler içinde görüntülenebilir.
Ayrıca, soruşturma aşamasında haksız tutuklama veya gözaltı gibi koruma tedbirlerine maruz kalan kişilerin, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kesinleştikten sonra CMK m. 141 uyarınca açacakları maddi ve manevi tazminat davalarında, soruşturma aşamasında ödedikleri avukatlık ücretini de (belgelendirmek şartıyla) maddi zarar kapsamında talep etme hakları bulunmaktadır.
Soruşturma Aşamasında Avukatlık Ücretine İlişkin Sıkça Sorulan Sorular
Soruşturma aşaması için ödenen avukatlık ücreti mahkeme aşamasını da kapsar mı?
Hayır, soruşturma aşaması ile kovuşturma aşaması ayrı hukuki evrelerdir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, soruşturma aşaması için ödenen ücret iddianamenin kabulüyle son bulur; mahkeme aşaması için ayrı bir vekalet ücreti ödenmesi gerekir.
KYOK kararı aldığımızda savcılık karşı tarafa vekalet ücreti yükler mi?
Hayır, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) idari nitelikte bir soruşturma sonlandırma işlemi olduğundan, mahkeme kararı gibi karşı taraf vekalet ücretine hükmedilmesini sağlamaz. Şüpheli lehine Hazine'den vekalet ücreti tahsil edilemez.
Soruşturma aşamasında avukata en az ne kadar ücret ödenmelidir?
Yürürlükte olan 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, ceza soruşturma evresindeki işler için belirlenen asgari maktu ücret net 11.000 TL'dir. Bu tutarın altında bir ücretle anlaşılması yasal olarak mümkün değildir.
Sorgu hakimliği işlemleri soruşturma ücretine dahil midir?
Sulh ceza hakimliği nezdinde yapılan sorgu veya tutuklamaya itiraz gibi işlemler, tarifede ayrı bir kalemde düzenlenmiştir. Sulh ceza hakimliği / infaz hakimliği nezdindeki işler için asgari maktu ücret 18.000 TL olarak belirlenmiştir.
Süreç Yönetimi İçin Somut Öneriler
Ceza soruşturması sürecinde vekalet ücreti kaynaklı hak kayıpları ve uyuşmazlıklar yaşamamak adına, sürecin en başında mutlaka yazılı bir avukatlık ücret sözleşmesi düzenlenmelidir. Sözleşmede soruşturma evresinin sınırları net olarak çizilmeli, hangi işlemlerin ücrete dahil olduğu ve davanın açılması durumunda mahkeme aşaması için nasıl bir yol izleneceği açıkça belirtilmelidir.
Olası bir haksız koruma tedbiriyle karşılaşılması durumunda, ileride açılacak tazminat davasında delil olarak sunulabilmesi için avukata yapılan ödemelerin banka kanalıyla gerçekleştirilmesi ve serbest meslek makbuzunun eksiksiz şekilde temin edilerek muhafaza edilmesi büyük önem arz etmektedir.