Ortaklığın giderilmesi (eski adıyla izale-i şuyu) davaları, paylı veya elbirliği mülkiyetine konu olan taşınır veya taşınmaz mallar üzerindeki ortaklığın sonlandırılmasını amaçlayan iki taraflı davalardır. Bu davaların en belirgin özelliği, davacı ile davalıların yargılama sonunda elde edecekleri menfaatin ortak olmasıdır. Dolayısıyla, davanın kazananı veya kaybedeni klasik anlamda bulunmamaktadır. Bu durum, yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretlerinin taraflar arasında nasıl paylaştırılacağı konusunda özel usul kurallarının doğmasına yol açmıştır.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Vekalet Ücretinin Dağılım Esası
Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, ortaklığın giderilmesi davalarında yargılama giderleri ve bu giderlerin bir parçası olan vekalet ücreti, ortakların payları oranında paylaştırılır. Davayı açan paydaşın tek başına tüm yargılama giderlerini üstlenmesi hakkaniyete aykırı olacağından, kanun koyucu nihai kararla birlikte tüm masrafların tapu payları oranında bölüştürülmesine hükmeder.
Mahkemece hükmedilen vekalet ücreti, davayı vekil (avukat) vasıtasıyla takip eden taraf lehine kararlaştırılır. Ancak bu ücretin tamamı tek bir davalıdan tahsil edilmez. Her bir paydaş, kendi mülkiyet payı oranında bu ücrete katılmakla yükümlüdür. Davayı açan paydaş da dahil olmak üzere, payı bulunan herkes kendi hissesi nispetinde vekalet ücretinden sorumlu tutulur. Konuya ilişkin genel ilkeleri daha iyi anlamak için Karşı Taraf Vekalet Ücreti Nedir, Kime Ödenir? başlıklı çalışmamız incelenebilir.
Maktu Vekalet Ücreti ve Güncel Tarife Sınırları
Ortaklığın giderilmesi davalarında, davanın konusunun değerine bakılmaksızın maktu vekalet ücretine hükmedilir. Bu davalarda nispi (oran üzerinden) bir hesaplama yapılmaz. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca her yıl belirlenen maktu tutarlar esas alınır.
04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren 2025-2026 dönemi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (RG 04.11.2025 / 33067) kapsamında, ortaklığın giderilmesi ve taksim davaları için belirlenen maktu vekalet ücreti en az 40.000 TL olarak düzenlenmiştir. Mahkeme, davayı vekille temsil ettiren taraflar yararına bu maktu ücrete hükmeder. Ödenecek nihai vekalet ücretlerinin güncel tarifeler üzerinden hatasız hesaplanması için vekalet ücreti hesaplama aracımızdan yararlanabilirsiniz.
Davanın sulh hukuk mahkemesinde görülmesi ve satış kararıyla sonuçlanmasının ardından, dosya satış memurluğuna gönderilir. Satış memurluğu aşamasında da yürütülen takip ve işlemler için ayrı bir vekalet ücreti söz konusu olur. 2025-2026 AAÜT uyarınca, ortaklığın giderilmesi satış memurluğu işleri için belirlenen maktu ücret 18.000 TL'dir. Bu tutar da yine satıştan elde edilen toplam bedelden, paydaşların hisseleri oranında kesilerek ödenir.
Vekalet Ücretinin Paylar Oranında Dağıtılmasına İlişkin Örnek Hesaplama
Bir taşınmaz üzerindeki ortaklığın giderilmesi davasında üç paydaş olduğunu varsayalım. Paydaş A'nın hissesi %50, Paydaş B'nin hissesi %30 ve Paydaş C'nin hissesi %20 olsun. Davayı Paydaş A bir avukat aracılığıyla açmış ve dava kabul edilerek ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiş olsun.
Bu durumda mahkeme, davacı A lehine 2025-2026 AAÜT gereğince 40.000 TL maktu vekalet ücretine hükmeder. Bu ücret, tarafların payları oranında şu şekilde paylaştırılır:
- Paydaş A (%50 pay): Kendi lehine hükmedilen ücretin %50'si olan 20.000 TL'yi kendi üstlenir (fiilen kendisine ödenen paydan mahsup edilir).
- Paydaş B (%30 pay): Vekalet ücretinin %30'una denk gelen 12.000 TL'den sorumlu olur.
- Paydaş C (%20 pay): Vekalet ücretinin %20'sine denk gelen 8.000 TL'den sorumlu olur.
Görüldüğü üzere, davayı açan ve vekille temsil edilen taraf dahi kendi payı oranında bu yargılama giderine katlanmaktadır. Davada birden fazla tarafın kendisini avukatla temsil ettirmesi durumunda, her bir vekil için ayrı maktu vekalet ücretine hükmedilir ve bu ücretlerin tamamı yine tüm paydaşlara payları oranında dağıtılır.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Usul Hataları
Ortaklığın giderilmesi davalarında mahkemelerce en sık yapılan hatalardan biri, vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesidir. Bu davalarda müteselsil sorumluluk esası uygulanamaz. Yargıtay'ın istikrar kazanmış kararlarında da vurgulandığı üzere, yargılama gideri ve vekalet ücretinin paydaşların tapu veya mirasçılık belgesindeki payları oranında paylaştırılması zorunludur. Aksine kurulan hükümler bozma sebebi teşkil etmektedir.
Bir diğer usul hatası ise davanın reddedilmesi durumunda ortaya çıkar. Eğer ortaklığın giderilmesi davası, feragat veya hukuki bir engel nedeniyle reddedilirse, yargılama giderleri ve vekalet ücreti pay oranında dağıtılmaz. Davanın reddi halinde, kendisini vekille temsil ettiren davalılar lehine, davacı aleyhine tek bir maktu vekalet ücretine hükmedilir. Bu husustaki ayrımları incelemek için Maktu ve Nispi Vekalet Ücreti Farkı ve Uygulaması makalemize göz atabilirsiniz.
HMK m.326 uyarınca kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, yargılama giderleri davayı kaybeden tarafa yükletilir. Ancak ortaklığın giderilmesi davalarında taraflar arasında iki taraflı bir menfaat ilişkisi bulunduğundan, davanın kabulü halinde HMK m.326'nın genel kuralından sapılarak pay oranında paylaştırma yapılır.
Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Pratik Stratejiler
Bu tür davalarda yargılama sürecini hızlandırmak ve gereksiz masraflardan kaçınmak için tarafların uyuşmazlığı dava aşamasına gelmeden önce veya davanın ilk celselerinde sulh yoluyla çözmeye çalışmaları tavsiye edilir. Mahkeme aşamasında keşif, bilirkişi raporu, ilan ve tebligat masrafları ciddi boyutlara ulaşabilmektedir. Tüm bu giderler de nihayetinde paydaşların cebinden çıkacaktır.
Davaya dahil olan paydaşların adreslerinin güncel olmaması veya mirasçıların tespit edilememesi durumunda tebligat süreçleri uzayacaktır. Bu nedenle dava açılmadan önce mirasçılık belgelerinin eksiksiz temin edilmesi ve tarafların güncel adreslerinin araştırılması, sürecin makul sürede tamamlanmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortaklığın giderilmesi davasında avukatlık ücretini sadece davacı mı öder?
Hayır. Davanın kabulü halinde hükmedilen maktu karşı taraf vekalet ücreti, davacı da dahil olmak üzere tüm paydaşlar arasında tapudaki payları oranında paylaştırılır.
Davalı kendi avukatını tutarsa vekalet ücreti nasıl ödenir?
Davalı taraf da kendisini avukatla temsil ettirirse, mahkeme davalı vekili lehine de maktu vekalet ücretine hükmeder. Hükmedilen bu ücret de yine tüm paydaşlara (davacı ve diğer davalılar dahil) payları oranında paylaştırılarak tahsil edilir.
Dava satış yerine aynen taksim ile sonuçlanırsa vekalet ücreti değişir mi?
Hayır, ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilmesine karar verilmesi durumunda da 2025-2026 AAÜT uyarınca belirlenen 40.000 TL maktu vekalet ücretine hükmedilir ve paydaşlara payları oranında yükletilir.
Yeni dönem avukatlık asgari ücret tarifesi ne zaman yürürlüğe girecek?
Her yıl sonbahar aylarında Türkiye Barolar Birliği tarafından yeni tarife hazırlanarak Resmi Gazete'de yayımlanır. Henüz yayımlanmamış olan gelecek dönem tarifesine ilişkin gelişmeleri ve duyuruları 2026-2027 dönemi AAÜT sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Süreci Sorunsuz Yönetmek İçin Somut Öneri
Ortaklığın giderilmesi davalarında payların ve tarafların çokluğu, tebligat aşamalarında ve yargılama giderlerinin hesaplanmasında karmaşıklığa yol açabilir. Hak kaybına uğramamak ve davanın gereksiz yere uzamasını engellemek adına, dava dosyasındaki tüm tebligatları, bilirkişi raporlarını ve özellikle paylaştırma oranlarını içeren mahkeme kararlarını titizlikle incelemeniz, gerekirse uzman bir avukattan hukuki destek almanız önem arz etmektedir.