Üst Mahkeme Yargılamalarında Avukatlık Ücretinin Hukuki Çerçevesi
Hukuk yargılamasında ilk derece mahkemesinin verdiği kararın ardından tarafların başvurabileceği kanun yolları olan istinaf ve temyiz aşamaları, yargılama sürecinin devamı niteliğindedir. Ancak bu aşamalar, ilk derece mahkemesinden bağımsız ek usuli işlemleri ve hukuki emeği beraberinde getirir. Kanun yollarında vekalet ücretinin belirlenmesi, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) hükümlerine tabidir. Yargılamanın üst mahkemeye taşınması, kendiliğinden yeni bir vekalet ücreti yükümlülüğü doğurmaz; bu ücretin doğması için kanun yolu aşamasında duruşma açılması veya üst mahkemenin ilk derece mahkemesi sıfatıyla yeni bir yargılama yapması gerekir.
Uygulamada en çok karıştırılan husus, ilk derece mahkemesinde hükmedilen karşı taraf vekalet ücretinin kanun yolu aşamasını da kapsayıp kapsamadığıdır. İlk derece mahkemesince hükmedilen ücret, o aşamaya kadar gösterilen emeğin karşılığıdır. İstinaf veya temyiz aşamasında tarafların hak kaybına uğramaması için vekalet ücreti hesaplama işlemleri güncel tarife dilimleri ve usul kuralları çerçevesinde titizlikle yapılmalıdır. Bu süreçte tarafların haklılık oranları, davanın kısmen kabul veya kısmen reddedilmiş olması gibi kriterler de nihai vekalet ücreti dengesini doğrudan etkilemektedir.
İstinaf Aşamasında Vekalet Ücretini Belirleyen Kriterler
Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) nezdinde görülen istinaf incelemelerinde vekalet ücretinin takdiri, incelemenin duruşmalı yapılıp yapılmadığına ve BAM'ın dosyayı ele alış biçimine göre değişiklik gösterir. HMK m.353 uyarınca duruşma açılmadan dosya üzerinden yapılan incelemelerde, taraflar lehine ayrıca bir kanun yolu vekalet ücretine hükmedilmez. Bu durumda ilk derece mahkemesinin kararı onaylanırsa veya düzeltilerek onanırsa, ilk derece mahkemesindeki vekalet ücreti hükümleri geçerliliğini korur.
Buna karşılık, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu haklı bularak duruşma açılmasına karar verirse (HMK m.356), bu aşamada tarafları temsil eden avukatlar için ek vekalet ücreti hakkı doğar. 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, kanun yolu aşamasında Bölge Adliye Mahkemelerinde görülen işlerde ücretler şu şekilde belirlenmiştir:
- BAM bünyesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen davalar için: 35.000 TL
- İstinaf aşamasında duruşmalı olarak yürütülen bir iş için: 22.000 TL
- İstinaf aşamasında birden fazla duruşma yapılması veya keşif icra edilmesi durumunda: 42.000 TL
Eğer ilk derece mahkemesinin kararı istinaf incelemesi neticesinde esastan kaldırılarak yeniden bir hüküm kuruluyorsa, mahkeme davanın kabul ve ret oranına göre yeni bir vekalet ücreti dengesi kurar. Bu dengeleme yapılırken Kısmen Kabul Kısmen Ret Durumunda Vekalet Ücreti Bölüşümü kuralları dikkate alınır ve tarafların haklı çıktığı miktarlar üzerinden nispi hesaplama gerçekleştirilir.
Temyiz Aşamasında Duruşmalı İnceleme ve Ücret Esasları
Yargıtay nezdinde yürütülen temyiz incelemeleri kural olarak dosya üzerinden gerçekleştirilir. Dosya üzerinde yapılan temyiz incelemelerinde taraflar lehine ek bir vekalet ücretine hükmedilmesi mümkün değildir. Ancak HMK m.369 uyarınca kanunda belirtilen sınırların aşılması ve taraflardan birinin talep etmesi halinde temyiz incelemesi duruşmalı olarak yapılabilir. Yargıtay dairesi tarafından duruşma günü verilmesi ve avukatın bu duruşmaya katılarak hukuki yardımda bulunması halinde, asgari ücret tarifesinde öngörülen maktu duruşma ücretine hükmedilir.
Yürürlükteki 2025-2026 AAÜT uyarınca, Yargıtay, Danıştay veya Sayıştay nezdinde duruşmalı olarak yapılan temyiz incelemelerinde hükmedilecek vekalet ücreti 40.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu ücret, duruşmaya katılan tarafa karşı taraf vekalet ücreti olarak yükletilir. Yargıtay'ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı özel davalarda ise bu tutar maktu 65.000 TL seviyesine çıkmaktadır. Kanun yollarında hak kaybı yaşamamak adına, tarafların talep ettikleri duruşma günlerini ve tebliğ edilen süreleri doğru takip etmeleri şarttır.
Kanun yollarındaki vekalet ücreti takdirinde, davanın türüne göre maktu veya nispi ayrımı da önem taşır. Konusu para ile ölçülebilen davalarda ilk derece mahkemesinde nispi vekalet ücreti uygulanırken, kanun yollarındaki duruşma katılım ücretleri maktu olarak belirlenmiştir. Bu ayrımın detayları ve genel işleyişi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Maktu ve Nispi Vekalet Ücreti Farkı ve Uygulaması başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Usul Hataları
Kanun yolu yargılamalarında vekalet ücretine hükmedilirken hem mahkemeler hem de vekiller tarafından bazı usul hataları yapılabilmektedir. Bu hataların başında, duruşmasız karara bağlanan istinaf veya temyiz başvurularında taraflar lehine ek kanun yolu vekalet ücretine hükmedilmesi gelmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere, duruşma açılmayan hallerde ek bir maktu kanun yolu ücreti doğmaz; mahkemenin buna hükmetmesi bozma veya kararın düzeltilmesi sebebidir.
Diğer bir hata ise, ilk derece mahkemesi kararının Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan kaldırılarak davanın tamamen veya kısmen kabulüne karar verilmesi halinde, ilk derece mahkemesindeki vekalet ücretinin hatalı hesaplanmasıdır. BAM, ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden hüküm kurduğunda, ilk derece yargılamasındaki vekalet ücretini de güncel tarife ve haklılık oranlarına göre yeniden hesaplamak zorundadır. Bu hesaplamalar yapılırken davanın açıldığı tarihteki değil, kararın verildiği tarihte yürürlükte olan asgari ücret tarifesi esas alınmalıdır.
Ayrıca, davanın esasına yönelik yargılama giderlerinin ve bu giderlerin bir parçası olan karşı taraf vekalet ücretinin icra takibine konu edilmesi sürecinde de hatalar yapılmaktadır. Kararın kesinleşmeden icra edilip edilemeyeceği hususu, vekalet ücretinin tahsili için başlatılacak icra takibinin sıhhatini doğrudan etkiler. Bu süreçte usul hatası yapmamak adına İcra Takiplerinde Vekalet Ücreti Nasıl Hesapar? konusundaki yasal gerekliliklere dikkat edilmelidir.
Sözleşmeli Ücret ile Karşı Taraf Ücretinin İlişkisi
Avukat ile müvekkil arasında serbest iradeyle akdedilen avukatlık ücret sözleşmesi, sadece sözleşmenin taraflarını bağlar. Bu sözleşmede kararlaştırılan tutar ne olursa olsun, mahkemece yargılama gideri olarak hükmedilecek karşı taraf vekalet ücreti AAÜT sınırlarına göre belirlenir. Müvekkilin avukatına ödeyeceği ücret ile mahkemenin davayı kaybeden tarafa yükleyeceği ücret birbirinden tamamen bağımsızdır.
1136 sayılı Kanun m.164/son uyarınca, dava sonunda kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, taraflar aksini kararlaştırmadıkça avukatın hukuki yardımının bir karşılığıdır. Dolayısıyla, istinaf veya temyiz aşamasında duruşma yapılması nedeniyle doğan 22.000 TL veya 40.000 TL tutarındaki maktu ücretler de doğrudan davayı takip eden vekile ait olacaktır. Sözleşmesel ücret sınırlarının asgari tarifenin altında kalıp kalamayacağı yönündeki tartışmalar ise yasal sınırlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Kanun Yolu Vekalet Ücretleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf dilekçesi yazmak tek başına ek vekalet ücreti doğurur mu?
Hayır, ilk derece mahkemesi kararından sonra sadece istinaf veya temyiz dilekçesi sunulması, asgari ücret tarifesi kapsamında yeni bir karşı taraf vekalet ücreti doğurmaz. Ek vekalet ücreti doğması için üst mahkemede duruşma açılması ve bu duruşmaya katılım sağlanması gerekir.
İstinaf mahkemesi duruşma açarsa vekalet ücreti ne kadar olur?
2025-2026 AAÜT uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesinde duruşmalı olarak görülen işlerde bir duruşma için 22.000 TL, birden fazla duruşma veya keşif yapılması durumunda ise 42.000 TL maktu vekalet ücretine hükmedilir.
Yargıtay duruşmasına katılmak zorunlu mudur ve ücreti kim öder?
Yargıtay temyiz incelemesinde duruşma açılması tarafların talebine ve kanuni şartların varlığına bağlıdır. Duruşmaya katılan taraf vekili lehine, davayı kaybeden karşı taraftan tahsil edilmek üzere 40.000 TL maktu vekalet ücretine hükmedilir.
Üst mahkeme kararı bozarsa ilk derece mahkemesindeki vekalet ücreti ne olur?
Yargıtay veya BAM kararı bozduğunda, ilk derece mahkemesinin kararı tamamen ortadan kalkar. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinde hükmedilen vekalet ücreti de hükümsüz kalır. Yeniden yapılacak yargılama sonucunda verilecek yeni karardaki haklılık durumuna göre vekalet ücreti baştan belirlenir.
Hak Kayıplarını Önlemek İçin Pratik Öneriler
Kanun yolu aşamalarında vekalet ücreti hak kaybına uğramamak için davanın duruşmalı talep edilip edilmediği titizlikle kontrol edilmelidir. Duruşma davetiyelerinin tebliği, duruşmaya yetki belgesi veya vekaletname ile katılımın eksiksiz sağlanması asgari ücret tarifesindeki maktu tutarlara hak kazanılması için zorunludur. Mahkeme kararlarında duruşma yapılmasına rağmen vekalet ücretine hükmedilmesinin unutulması durumunda, kararın tavzihi veya istinaf/temyiz yoluyla düzeltilmesi talep edilmelidir. Hak sahipliğinin tespiti ve doğru hesaplamalar için güncel tarife dönemleri her zaman esas alınmalıdır.